Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितां पश्येद्देवीं दुःखांतकारिणीम् । शीतलेति पुरा ख्याता युगे द्वापरसंज्ञिते । कलौ पुनः समाख्यातां कलिदुःखान्तकारिणीम्

īśvara uvāca | tatraiva saṃsthitāṃ paśyeddevīṃ duḥkhāṃtakāriṇīm | śītaleti purā khyātā yuge dvāparasaṃjñite | kalau punaḥ samākhyātāṃ kaliduḥkhāntakāriṇīm

اِیشور نے فرمایا: وہیں اسی مقام پر اُس دیوی کے درشن کرنے چاہییں جو دکھوں کا انت کرتی ہے۔ دوَاپر یُگ میں وہ پہلے ‘شیتلا’ کے نام سے مشہور تھی؛ مگر کَلی یُگ میں پھر ‘کَلی کے دکھوں کی انتکارِنی’ کہی جاتی ہے۔

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 'said/spoke'
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis marker)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात (emphatic particle)
संस्थिताम्situated/standing
संस्थिताम्:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular agreeing with देवीम् (standing/located)
पश्येत्should see
पश्येत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; 'should see'
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; Accusative singular
दुःखान्तकारिणीम्the remover of sorrow
दुःखान्तकारिणीम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःख + अन्त + कारिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular qualifying देवीम् (one who ends sorrow)
शीतलाŚītalā
शीतला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशीतला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (name/title)
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यर्थक (quotative particle)
पुराformerly
पुरा:
Kala (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (adverb of time: formerly)
ख्याताwas known
ख्याता:
Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (was known)
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (in the age)
द्वापर-संज्ञितेcalled Dvāpara
द्वापर-संज्ञिते:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वापर + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular agreeing with युगे (called Dvāpara)
कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (in Kali [age])
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Discourse/sequence)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति/पुनरावृत्ति-वाचक (again)
समाख्याताम्named/called
समाख्याताम्:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + ख्या (धातु) → समाख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (having been named/called)
कलिदुःखान्तकारिणीम्the remover of the sorrows of Kali
कलिदुःखान्तकारिणीम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकलि + दुःख + अन्त + कारिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular qualifying देवीम् (ender of Kali’s sorrows)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsakṣetra Devī-darśana (Śītalā / Kali-duḥkhāntakāriṇī)

Type: kshetra

Scene: At Prabhāsa, a pilgrim approaches a small Devī shrine near the sacred precinct; the Goddess is envisioned as cooling and compassionate, yet powerful against Kali’s afflictions, with attendants and offerings arranged for protection of children.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī
Ś
Śītalā
K
Kaliduḥkhāntakāriṇī
D
Dvāpara Yuga
K
Kali Yuga
P
Prabhāsa (implied by section)

FAQs

Devī-darśana at a sacred site is presented as a direct remedy for suffering, especially in Kali-yuga.

Within Prabhāsakṣetra Māhātmya, the verse points to a specific spot ‘right there’ where the Goddess is established for darśana.

Darśana—going and beholding the Goddess at the spot—is prescribed as the central devotional act.