Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सर्वदुःखप्रशमनी सर्वशत्रुक्षयंकरी । पूजनीया विधानेन कृष्णाष्टम्यां महानिशि । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैः क्रव्यैर्बलिभिरेव च

Transliteration

sarvaduḥkhapraśamanī sarvaśatrukṣayaṃkarī | pūjanīyā vidhānena kṛṣṇāṣṭamyāṃ mahāniśi | gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpaiḥ kravyairbalibhireva ca

Translation

جو ہر دکھ کو فرو کرتی اور ہر دشمن کا نِہسار کرتی ہے، اُس کی پوجا قاعدے کے مطابق کرشن پکش کی اشٹمی کی مہانِشا میں کرنی چاہیے—خوشبوؤں، پھولوں، دھوپ کے ساتھ، اور گوشت کے نَیویدیہ اور بَلی کے اَर्पن سے بھی۔

Word by Word

• सर्वदुःखप्रशमनी: remover of all sorrows
• सर्वदुःखप्रशमनी: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + दुःख + प्रशमनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘देवी’ इत्यस्य विशेषणम्; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वेषां दुःखानां प्रशमनं करोतीति)

• सर्वशत्रुक्षयंकरī: causing the destruction of all enemies
• सर्वशत्रुक्षयंकरī: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + शत्रु + क्षय + करī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘देवी’ इत्यस्य विशेषणम्; तत्पुरुषः (सर्वशत्रूणां क्षयं करोतीति)

• पूजनीया: worthy to be worshipped
• पूजनीया: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + अनीयर् (कृदन्त)
• Form: अनीयर्-प्रत्ययान्त विध्यर्थक कृदन्त (gerundive); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘देवी’ इत्यस्य विशेषणम् (to be worshipped)

• विधानेन: by the prescribed rite
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; प्रकार/विधि-साधनम् (by the prescribed method)

• कृष्णाष्टम्याम्: on the eighth day of the dark fortnight
• कृष्णाष्टम्याम्: Adhikarana (Time-locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णपक्षस्य अष्टमी)

• महानिशि: in the great night
• महानिशि: Adhikarana (Time-locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘महती निशा’

• गन्धैः: with fragrances
• गन्धैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• पुष्पैः: with flowers
• पुष्पैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: and likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपमानार्थक (also/likewise)

• धूपैः: with incense
• धूपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• क्रव्यैः: with meat offerings
• क्रव्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; क्रव्य = मांस/आमिष (flesh offerings)

• बलिभिः: with oblations (bali offerings)
• बलिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed/just)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākālī Mahāpīṭha (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Mahākālī as sorrow-dispeller and enemy-destroyer is worshipped on kṛṣṇa-pakṣa aṣṭamī at deep night with gandha, puṣpa, dhūpa, and bali offerings; the shrine glows with lamps amid a tense, protective atmosphere.

Characters & Entities

• Mahākālī
• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Kṛṣṇāṣṭamī
• Mahāniśā
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess is portrayed as a protective power whose worship—performed with prescribed discipline—removes suffering and obstacles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahākālī’s Mahāpīṭha within Prabhāsakṣetra, a localized center of Śakti worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship Mahākālī on Kṛṣṇāṣṭamī during the great night using gandha, puṣpa, dhūpa, and bali offerings (including kravyā offerings as stated).