Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 66

Devanagari script

पतितं तच्च वै नालं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । तदेव लिंगं संजातं महानालेति विश्रुतम्

Transliteration

patitaṃ tacca vai nālaṃ prabhāsakṣetramadhyataḥ | tadeva liṃgaṃ saṃjātaṃ mahānāleti viśrutam

Translation

وہی نالی پرابھاس کے مقدس میدان کے بیچ گر پڑی۔ اسی سے ایک لِنگ نمودار ہوا جو بعد میں ‘مہانال’ کے نام سے مشہور ہوا۔

Word by Word

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, √पत् (धातु) ‘पतने’)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र ‘नालम्’ इति कर्मपदस्य विशेषणम् (द्वितीया)

• तत्: that
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)

• नालम्: the stalk (nāla)
• नालम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रभासक्षेत्रमध्यतः: from the middle of the Prabhāsa field
• प्रभासक्षेत्रमध्यतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्ययम्; ‘प्रभासक्षेत्रस्य मध्यात्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषसमासः + तसिल् (ablatival adverb)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः (restrictive particle)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• संजातम्: arose, came into being
• संजातम्: Kriya (Predicative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जात (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, √जन् (धातु) ‘जन्मनि’)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; विधेय-भावे ‘became/was produced’

• महानाल: Mahānāla (proper name)
• महानाल: Sambandha (Name/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + नाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (नामरूपेण); ‘महान् नालः’ इति कर्मधारयसमासः

• इति: thus (called)
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: नामनिर्देश/परामर्शार्थक-अव्ययम्

• विश्रुतम्: well-known
• विश्रुतम्: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विश्रुत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, वि + √श्रु (धातु) ‘श्रवणे’)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva (as the presiding authority of the kṣetra, inferred from the ensuing self-referential statements)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahānāla-liṅga

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The lotus-stalk falls into the sacred field’s center; from the fallen nāla a liṅga rises, luminous and newly named Mahānāla, while the ground glows as if awakened.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra
• Mahānāla-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s presence becomes tangible in a specific place; the kṣetra itself reveals the liṅga and thus sanctifies the landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsa sacred region), where the Mahānāla liṅga is said to manifest.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; the verse establishes the liṅga’s origin and name as the basis for later worship.