Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

गोपादित्यात्तथा लिंगं दर्शनात्सर्वकामदम् । अस्मिन्युगे समाख्यातं संतोषेश्वरसंज्ञितम्

Transliteration

gopādityāttathā liṃgaṃ darśanātsarvakāmadam | asminyuge samākhyātaṃ saṃtoṣeśvarasaṃjñitam

Translation

اور گوپادِتیہ کے پاس ہی وہ لِنگ ہے؛ محض درشن سے یہ تمام مرادیں عطا کرتا ہے۔ اس یُگ میں یہ ‘سنتوشیشور’ کے نام سے مشہور ہے۔

Word by Word

• गोपादित्यात्: from (the deity) Gopāditya
• गोपादित्यात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गोपादित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; समासः—गोप + आदित्य (षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध)

• तथा: thus/also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (thus/also)

• लिङ्गम्: the liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दर्शनात्: from seeing; by दर्शन
• दर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/कारण), एकवचन

• सर्वकामदम्: granting all desires
• सर्वकामदम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + कामद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सर्व + कामद (कर्मधारय: ‘all-desire-giving’)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• युगे: age (yuga)
• युगे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समाख्यातम्: is called/declared
• समाख्यातम्: Karma (Predicate complement/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-ख्या (धातु)
• Form: कृदन्त (भूतकर्मणि/कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘समाख्यात’ = called/declared

• संतोषेश्वरसंज्ञितम्: named ‘Santoṣeśvara’
• संतोषेश्वरसंज्ञितम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संतोष + ईश्वर + संज्ञित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—संतोषेश्वर (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘Santoṣa-īśvara’) + संज्ञित (तत्पुरुष: ‘named as’)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṃtoṣeśvara (Liṅga)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A radiant Śiva-liṅga labeled ‘Saṃtoṣeśvara’ with devotees receiving blessings—some praying for health, progeny, knowledge; the shrine stands near a sun-associated marker (Gopāditya), suggesting solar light bathing the liṅga.

Characters & Entities

• Saṃtoṣeśvara
• Gopāditya
• Prabhāsa-kṣetra
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sites are portrayed as living sources of grace: darśana itself is said to yield both spiritual and worldly fulfillments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Saṃtoṣeśvara Liṅga at Prabhāsa-kṣetra, associated with the vicinity of Gopāditya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of the Saṃtoṣeśvara Liṅga is emphasized as the key devotional act.