Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तत्र चार्कमयं रूपं कृत्वा देवो दिवाकरः । उत्पन्नः सर्वभूतानां हिताय धरणीतले

Transliteration

tatra cārkamayaṃ rūpaṃ kṛtvā devo divākaraḥ | utpannaḥ sarvabhūtānāṃ hitāya dharaṇītale

Translation

وہاں دیواکر دیوتا نے ارک (سورج کی شعاع) سے بنا ہوا روپ اختیار کیا، اور زمین پر سب جانداروں کی بھلائی کے لیے ظاہر ہوا۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अर्कमयम्: made of the Sun; solar
• अर्कमयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्क (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (रूपम्); तत्पुरुषः (अर्केण मयम् = made of the Sun)

• रूपम्: form
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund/absolutive)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• दिवाकरः: Divākara (the Sun)
• दिवाकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिवा (अव्यय/प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (दिवां करोति/दिवसस्य करः)

• उत्पन्नः: arisen; born
• उत्पन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उत्-पद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (देवः/दिवाकरः इत्यस्य विशेषणम्)

• सर्वभूतानाम्: of all beings
• सर्वभूतानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि भूतानि)

• हिताय: for the welfare
• हिताय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• धरणीतले: on the surface of the earth
• धरणीतले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरणी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (धरण्याः तलम्)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arkasthala

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: At Prabhāsa, Sūrya (Divākara) condenses pure solar radiance into a tangible deity-form—an arka-maya icon blazing yet benevolent—standing upon a luminous pedestal while beings receive light and healing.

Characters & Entities

• Divākara
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine descents occur for loka-hita—universal welfare—making the sacred site a channel of healing and blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the Sun is said to have manifested in an arka-made form.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed here; it provides the theological basis for Sūrya worship at the site.