Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

अक्षमालेश्वरं नाम ज्ञात्वा माहात्म्यमद्भुतम् । समाराध्य महादेवं नव वर्षाणि पंच च । संप्राप्तवांस्तदा पुत्रं कंसासुरमिति श्रुतम्

Transliteration

akṣamāleśvaraṃ nāma jñātvā māhātmyamadbhutam | samārādhya mahādevaṃ nava varṣāṇi paṃca ca | saṃprāptavāṃstadā putraṃ kaṃsāsuramiti śrutam

Translation

اَکشمالیشور نامی دیوتا کی عجیب مہیمہ جان کر اس نے مہادیو کی چودہ برس تک آرادھنا کی؛ تب اسے ایک بیٹا ملا جو کَنساسُر کے نام سے مشہور ہوا۔

Word by Word

• अक्षमालेश्वरम्: Akṣamāleśvara (name of Śiva/temple)
• अक्षमालेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षमाला + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अक्षमालायाः ईश्वरः)

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable used to indicate ‘by name’)

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अद्भुतम्: wonderful
• अद्भुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (माहात्म्यम्)

• समाराध्य: having worshipped/propitiated
• समाराध्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + राध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (महान् देवः)

• नव: nine
• नव: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (वर्षाणि)

• वर्षाणि: years
• वर्षाणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कालपरिमाण

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (वर्षाणि)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• सम्प्राप्तवान्: obtained/attained
• सम्प्राप्तवान्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु) + क्तवतु → प्राप्तवान् (कृदन्त)
• Form: क्तवतु-कृदन्त (perfective past participle, active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कंसासुरम्: Kaṃsa the demon
• कंसासुरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कंस + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषप्रायः (कंसः असुरः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय

• श्रुतम्: (so) it is heard/said
• श्रुतम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु) + क्त → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘श्रुतम्’ = प्रसिद्धम्/श्रुतम् (as heard/so it is said)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Akṣamāleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ugrasena learns Akṣamāleśvara’s greatness, performs multi-year austerity and worship before Mahādeva, culminating in the boon of a son—foreshadowed as Kaṃsa—within a sacred coastal temple setting.

Characters & Entities

• Akṣamāleśvara
• Mahādeva
• Ugrasena
• Kaṃsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Persistent worship yields results; Purāṇic narratives also show that boons may manifest according to karma, not merely desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Akṣamāleśvara in Prabhāsa-kṣetra, praised for its wondrous māhātmya and boon-bestowing potency.

What ritualistic prescription is mentioned?

Extended propitiation (samārādhana) of Mahādeva at Akṣamāleśvara over a long observance (fourteen years).