Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

भयान्मा त्वं राक्षसेन्द्र यात्राविघ्नकरो भव । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धक्ये यौवनेऽपि च । तत्सर्वं क्षालयेन्मर्त्यो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्

Transliteration

bhayānmā tvaṃ rākṣasendra yātrāvighnakaro bhava | bālye vayasi yatpāpaṃ vārddhakye yauvane'pi ca | tatsarvaṃ kṣālayenmartyo dṛṣṭvā someśvaraṃ prabhum

Translation

پس اے راکشسوں کے سردار، خوف کے باعث یاترا میں رکاوٹ نہ بن۔ بچپن، جوانی یا بڑھاپے میں فانی نے جو بھی گناہ کمائے ہوں، پرَبھو سومیشور کے درشن سے وہ سب دھل جاتے ہیں۔

Word by Word

• भयात्: from fear
• भयात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति; एकवचन

• मा: do not
• मा: Nishedha (Prohibition marker/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (prohibitive particle)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषवाचक सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• राक्षसेन्द्र: O lord of rākṣasas
• राक्षसेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राक्षस + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षसानाम् इन्द्रः)

• यात्राविघ्नकरः: a maker of obstacles to the pilgrimage
• यात्राविघ्नकरः: Karta (Subject-complement/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: यात्रा + विघ्न + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; समासः तत्पुरुषः (यात्रायाः विघ्नं करोति)

• भव: be
• भव: Kriya (Command/आज्ञा-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यम-पुरुष (2nd person); एकवचन; परस्मैपद

• बाल्ये: in childhood
• बाल्ये: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बाल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• वयसि: in age (stage of life)
• वयसि: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• पापम्: sin
• पापम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• वार्द्धक्ये: in old age
• वार्द्धक्ये: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वार्द्धक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• यौवने: in youth
• यौवने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यौवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)

• च: and
• च: Nipata (Conjunction/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• तत्: that
• तत्: Karman (Object determiner/कर्म-निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; निर्देशक (that)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (तत्/पापम्)

• क्षालयेत्: would wash away
• क्षालयेत्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षल् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया

• सोमेश्वरम्: Someśvara (Lord Soma)
• सोमेश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य ईश्वरः)

• प्रभुम्: the lord
• प्रभुम्: Karman (Object-apposition/कर्म-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेष्य-समनाधिकरण (सोमेश्वरम्)

Speaker

Aśarīriṇī Vāk (disembodied voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somēśvara (Somnātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Daśagrīva (Rāvaṇa) is directly addressed; Devī is the broader listener in the chapter frame

Visual Art Cues

Scene: An admonition to the rākṣasa-king: do not obstruct the yātrā; proclamation that mere sight of Somēśvara washes away sins from childhood, youth, and old age.

Characters & Entities

• Rākṣasendra (Rāvaṇa)
• Somēśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Protecting pilgrims is dharma, and darśana of Somēśvara is proclaimed as a powerful purifier of sins from all stages of life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somēśvara at Prabhāsakṣetra, whose darśana is said to destroy accumulated sins.

What ritualistic prescription is mentioned?

Do not create obstacles to yātrā; obtain Somēśvara’s darśana as a means of pāpa-kṣaya (sin-cleansing).