Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

दूरतः समनुप्राप्ता भूरिलोका द्विजातयः । राक्षसानां भयाद्भीताः प्रयांति हि दिशो दश

Transliteration

dūrataḥ samanuprāptā bhūrilokā dvijātayaḥ | rākṣasānāṃ bhayādbhītāḥ prayāṃti hi diśo daśa

Translation

دور دور سے بہت سے لوگ—خصوصاً دِویجات—آ پہنچے تھے؛ مگر راکشسوں کے خوف سے ڈر کر وہ واقعی دسوں سمتوں کی طرف روانہ ہو جاتے ہیں۔

Word by Word

• दूरतः: from afar
• दूरतः: Desha (Source/देश-अपादानभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-निष्पन्न अव्यय (ablatival adverb); पञ्चम्यर्थे (from afar)

• समनुप्राप्ताः: having arrived
• समनुप्राप्ताः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; उपसर्गाः सम् + अनु; विशेषणम् (द्विजातयः)

• भूरिलोकाः: many people
• भूरिलोकाः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूरि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; समासः कर्मधारयः (भूरयः लोकाः = many people); विशेषणम् (द्विजातयः)

• द्विजातयः: the twice-born (Brahmins etc.)
• द्विजातयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वि + जाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (द्विजाः जातयः/द्विज-जातयः = twice-born)

• राक्षसानाम्: of the rākṣasas
• राक्षसानाम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन

• भयात्: from fear
• भयात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति; एकवचन

• भीताः: afraid
• भीताः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भी (धातु)
• Form: क्त-कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; विशेषणम् (द्विजातयः)

• प्रयान्ति: they go
• प्रयान्ति: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); प्रथम-पुरुष; बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्गः प्र

• हि: indeed
• हि: Nipata (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतुबोधक (indeed/for)

• दिशः: directions
• दिशः: Karman (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; बहुवचन

• दश: ten
• दश: Karman (Numeral qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; द्वितीया-बहुवचनार्थे (ten); विशेषणम् (दिशः)

Speaker

Aśarīriṇī Vāk (disembodied voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somēśvara yātrā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (overall frame)

Visual Art Cues

Scene: A stream of pilgrims—especially brāhmaṇas—arrive from afar but scatter in fear of rākṣasas, fleeing in all directions; the sacred destination remains in the background.

Characters & Entities

• Dvijātis
• Rākṣasas
• Daśagrīva (Rāvaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is a dharmic act that should not be obstructed; harming or frightening pilgrims is portrayed as adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, attracting pilgrims from distant regions.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, safeguarding the yātrā of pilgrims; no specific rite is enumerated in this verse.