Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

Devanagari script

देव्युवाच । चतुःषष्टिस्त्वया प्रोक्ता योगिन्यो याः सुरेश्वर । तासां नामानि मे ब्रूहि सर्वपापहराणि च

Transliteration

devyuvāca | catuḥṣaṣṭistvayā proktā yoginyo yāḥ sureśvara | tāsāṃ nāmāni me brūhi sarvapāpaharāṇi ca

Translation

دیوی نے کہا: “اے دیوتاؤں کے پروردگار! آپ نے چونسٹھ یوگنیوں کا ذکر کیا ہے۔ اب مجھے ان کے نام بھی بتائیے—وہ نام جو تمام گناہوں کو دور کرتے ہیں۔”

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बोधनार्थे वक्तृ-निर्देशः (speaker tag)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• चतुःषष्टिः: sixty-four
• चतुःषष्टिः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चतुःषष्टि (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संख्यावाचक-शब्दः

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• प्रोक्ताः: told/declared
• प्रोक्ताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: प्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘योगिन्यः’ इत्यस्य विशेषणत्वेन भावः (अर्थतः ‘उक्ताः/कथिताः’)

• योगिन्यः: yoginīs
• योगिन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• याः: who/which
• याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक-यः/या/यत्

• सुरेश्वर: O lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सुराणाम् ईश्वरः’)

• तासाम्: of those (yoginīs)
• तासाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• नामानि: names
• नामानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative) एकवचन (एन्क्लिटिक रूप)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• सर्वपापहराणि: removing all sins
• सर्वपापहराणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक; ‘हर’ from √हृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः (‘सर्वाणि पापानि हरन्ति’ इति) ‘नामानि’ इत्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Devī (Ambikā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Goddess, poised and radiant, asks Īśvara to enumerate the sixty-four Yoginīs; the request emphasizes the salvific power of their names.

Characters & Entities

• Devī
• Sureśvara (Īśvara/Śiva)
• Sixty-four Yoginīs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering and reciting divine names is upheld as a means of purification and protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the Yoginī tradition is introduced as part of the site’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, nāma-smaraṇa (recitation/remembering of the Yoginīs’ names) as sin-removing.