Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

कल्पलिंगं महादेवि ह्यनादिनिधनं स्थितम् । पूर्वं त्रेतायुगे देवि वीरभद्रेश्वरीति च

kalpaliṃgaṃ mahādevi hyanādinidhanaṃ sthitam | pūrvaṃ tretāyuge devi vīrabhadreśvarīti ca

اے مہادیوی! وہاں کلپ لِنگ قائم ہے، جو بے آغاز اور بے انجام ہے۔ اے دیوی! پہلے تریتا یُگ میں وہ ‘ویر بھدر یشوری’ کے نام سے بھی معروف تھا۔

कल्पलिङ्गम्the Kalpa-liṅga
कल्पलिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्पलिङ्ग (प्रातिपदिक) = कल्प + लिङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (कल्पस्य लिङ्गम्)
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक) = महा + देवी
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (आमन्त्रण/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय-समास (महती देवी)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अनादिनिधनम्beginningless and endless
अनादिनिधनम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनादिनिधन (प्रातिपदिक) = अनादि + निधन
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कल्पलिङ्गम्); द्वन्द्व-समास (आदिश्च निधनं च—न; beginningless and endless)
स्थितम्standing; established
स्थितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कल्पलिङ्गम्)
पूर्वम्formerly; earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
त्रेतायुगॆin the Tretā age
त्रेतायुगॆ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेतायुग (प्रातिपदिक) = त्रेता + युग
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (त्रेतायाः युगम्)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वीरभद्रेश्वरी(named) Vīrabhadreśvarī
वीरभद्रेश्वरी:
Pratipadya (Predicate nominal/नाम)
TypeNoun
Rootवीरभद्रेश्वरी (प्रातिपदिक) = वीरभद्र + ईश्वरी
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/नाम), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वीरभद्रस्य ईश्वरी)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kalpa-liṅga / (Tretā name) Vīrabhadreśvarī

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A self-luminous liṅga labeled ‘Kalpa-liṅga’ stands in a sanctum; Śiva narrates to Devī, while a subtle overlay shows the shrine’s older name ‘Vīrabhadreśvarī’ in a Tretā-era vignette.

K
Kalpa-liṅga
M
Mahādevī
T
Tretā Yuga
V
Vīrabhadreśvarī

FAQs

Śiva’s presence as liṅga is timeless; the same sacred reality is remembered through different names across the yugas.

The Kalpa-liṅga shrine in Prabhāsa-kṣetra, associated with the name Vīrabhadreśvarī in Tretā Yuga.

No direct ritual act is prescribed; the verse identifies the shrine and its yuga-based appellation.