Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तत्र पिंडप्रदानेन तृप्तिः स्यात्कोटिवार्षिकी । पितॄणां च वरारोहे ह्येतदाह हरिः स्वयम्

Transliteration

tatra piṃḍapradānena tṛptiḥ syātkoṭivārṣikī | pitṝṇāṃ ca varārohe hyetadāha hariḥ svayam

Translation

وہاں پنڈ دان کرنے سے، اے خوش اندام بانو، پِتروں کو کروڑوں برس تک تسکین حاصل ہوتی ہے—یہ بات خود ہری نے فرمائی ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• पिण्ड-प्रदानेन: by offering rice-balls (piṇḍa)
• पिण्ड-प्रदानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पिण्डस्य प्रदानम्)

• तृप्तिः: satisfaction; satiation
• तृप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• स्यात्: would be; becomes
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• कोटि-वार्षिकी: for a crore of years
• कोटि-वार्षिकी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + वार्षिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कोट्या वार्षिकी = ‘lasting a crore of years’)

• पितॄणाम्: of the ancestors (pitṛs)
• पितॄणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction: ‘and’)

• वर-आरोहे: O beautiful one
• वर-आरोहे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (वरम् आरोहति इति/यस्या आरोहः वरः = ‘O fair-hipped/beautiful one’)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/हेतुबोधक-निपात (particle: ‘indeed/for’)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; सर्वनाम

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/ब्रू (धातु; ‘to say’)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परिपूर्णभूत-रूप); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• हरिः: Hari
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Emphasis/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (emphatic)

Speaker

Sūta (deduced; reports Hari’s statement)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa piṇḍa-pradāna tīrtha (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: A noble female addressee (‘varārohe’) within the narrative dialogue

Visual Art Cues

Scene: On a riverbank/sea-adjacent tīrtha platform in Prabhāsa, a devotee offers rice-balls (piṇḍas) with kuśa grass and water-libations; brāhmaṇas sit nearby; the atmosphere is solemn yet comforting, as if ancestors are invisibly present and appeased.

Characters & Entities

• Hari
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes gratitude to one’s lineage; tīrtha-rites offered with faith bring enduring benefit to the Pitṛs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘there’ refers to the same Viṣṇupada-associated tīrtha context in this chapter (linked with Puṣkara and Hari’s footprint).

What ritualistic prescription is mentioned?

Piṇḍa-pradāna (offering of piṇḍas) for the ancestors.