Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तत्र स्नानं नरः कृत्वा यः पश्यति हरेः पदम् । स याति परमं स्थानं यत्र देवो हरिः स्वयम्

Transliteration

tatra snānaṃ naraḥ kṛtvā yaḥ paśyati hareḥ padam | sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra devo hariḥ svayam

Translation

جو شخص وہاں غسل کرکے ہری کے قدم کے نشان کا دیدار کرے، وہ اعلیٰ ترین دھام کو پاتا ہے، جہاں خود دیوتا ہری مقیم ہیں۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: ‘there’)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (Non-finite/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययकृदन्त; क्त्वा-प्रत्यय (gerund/absolutive): ‘having done’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• हरेः: of Hari (Viṣṇu)
• हरेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन

• पदम्: foot; step; abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; सर्वनाम

• याति: goes; attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (qualifying sthānam)

• स्थानम्: place; abode
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक-अव्यय (relative adverb: ‘where’)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• हरिः: Hari
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; देवः इति समानााधिकरणम्

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Emphasis/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक-अव्यय (emphatic: ‘himself’)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hareḥ Padam / Viṣṇupada at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A royal/saintly interlocutor; the immediate addressee in adjacent verses is a woman (‘varārohe’ appears in v.114.8), suggesting a dialogue addressed to a noble lady or Pārvatī-like listener depending on recension.

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, wet from sacred bathing, approaches a stone-marked footprint of Hari within the Prabhāsa sacred precinct; priests and conch-sounds frame the moment of darśana; the sea-breeze and temple banners suggest the western coast.

Characters & Entities

• Hari
• Viṣṇupada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is fulfilled by purity (snāna) and direct devotion (darśana), culminating in liberation-oriented attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha associated with ‘Hareḥ padam’—Hari’s footprint (Viṣṇupada)—in the Prabhāsakṣetra/Puṣkara narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) and darśana (beholding) of Hari’s footprint.