Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

प्रातरुत्थाय तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । यथा दशरथः स्वप्ने दृष्टस्तेन महात्मना

Transliteration

prātarutthāya tatsarvaṃ brāhmaṇebhyo nyavedayat | yathā daśarathaḥ svapne dṛṣṭastena mahātmanā

Translation

صبح اٹھ کر اُس عظیم النفس نے برہمنوں کو ساری بات عرض کی کہ خواب میں اُس نے دشرَتھ کو کیسے درشن کیا تھا۔

Word by Word

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb: in the morning)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया; ‘उत्थाय’ = having risen

• तत्: that
• तत्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम-विशेषणम्

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्

• ब्राह्मणेभ्यः: to the Brahmins
• ब्राह्मणेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), बहुवचनम्

• न्यवेदयत्: reported, informed
• न्यवेदयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + विद् (धातु, ‘to inform’)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (conjunction/adverb: as, in the manner that)

• दशरथः: Daśaratha
• दशरथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• दृष्टः: was seen
• दृष्टः: Karta (Predicate/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महा + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; कर्मधारयः (‘महान् आत्मा’ = great-souled)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At dawn in Prabhāsa, Rāma rises and respectfully narrates his dream of King Daśaratha to assembled brāhmaṇas, seeking interpretation.

Characters & Entities

• Rāma
• Brāhmaṇas
• Daśaratha
• Svapna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is safeguarded by seeking learned counsel; spiritual experiences are tested and interpreted through brāhmaṇic guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The consultation occurs within the Prabhāsa-kṣetra setting that frames the Rāmeśvara account.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the implied prescription is consultation with brāhmaṇas for proper dharmic action following an omen or vision.