Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

Devanagari script

मध्येस्य पीठिका प्रोक्ता पंचयोजनविस्तृता । तन्मध्ये मद्ग्रहं देवि तिष्ठत्युदधिसंनिधौ

Transliteration

madhyesya pīṭhikā proktā paṃcayojanavistṛtā | tanmadhye madgrahaṃ devi tiṣṭhatyudadhisaṃnidhau

Translation

اس کے عین وسط میں ایک ‘پیٹھکا’ (مرکزی آسن) بیان کی گئی ہے جو پانچ یوجن تک پھیلی ہوئی ہے۔ اسی کے اندر، اے دیوی، سمندر کی قربت میں میرا اپنا مقدس دھام قائم ہے۔

Word by Word

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• अस्य: of this/of it
• अस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• पीठिका: platform/altar-base
• पीठिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पीठिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रोक्ता: is declared/said
• प्रोक्ता: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/कर्तृसमानााधिकरण)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (past passive participle) स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगार्थः (‘is said/declared’)

• पञ्चयोजनविस्तृता: five-yojanas wide
• पञ्चयोजनविस्तृता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + योजन + विस्तृत (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: तत्पुरुष-समासः (measure-determinative: ‘five-yojana-wide’), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पीठिका)

• तत्: of that/therein (that)
• तत्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी/सप्तमी-सम्बन्धे अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अत्र ‘तत्’ = ‘तस्य’ (of that) इति अर्थसम्बन्धः

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• मत्-गृहम्: my abode/house
• मत्-गृहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-प्रत्ययान्त) + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘my house’), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र प्रथमा (subject)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• तिष्ठति: stands/remains
• तिष्ठति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• उदधि-सन्निधौ: in the vicinity of the ocean
• उदधि-सन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उदधि (प्रातिपदिक) + सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (locative sense: ‘near the ocean’), पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Śiva (addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Prābhāsika-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A vast coastal sacred field with a clearly marked central altar-zone (pīṭhikā) spanning ‘five yojanas’ in mythic scale; at its heart, a sanctum-like presence near the shimmering sea.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Udadhi/Sāgara (ocean)
• Pīṭhikā (central seat)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The kṣetra has a sanctified center (pīṭha) where divine presence is concentrated—pilgrimage culminates at the heart of the sacred mandala.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The central pīṭhikā of Prabhāsa-kṣetra, situated near the ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it identifies the locus of Śiva’s presence for worship and darśana.