Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

भौमशुक्रबुधेंद्वर्कबुधशुक्रमहीसुताः । गुरुमंदासुराचार्या मेषादीनामधीश्वराः

Transliteration

bhaumaśukrabudheṃdvarkabudhaśukramahīsutāḥ | gurumaṃdāsurācāryā meṣādīnāmadhīśvarāḥ

Translation

بھوم (مریخ)، شکرہ (زہرہ)، بدھ، اندو (چاند)، ارک (سورج)، پھر بدھ، شکرہ، مہیسُت (مریخ)؛ نیز گرو (مشتری)، مند (زحل) اور اسور آچاریہ—یہ سب حمل اور دیگر بروج کے حاکم کہے گئے ہیں۔

Word by Word

• भौम-शुक्र-बुध-इन्दु-अर्क-बुध-शुक्र-महीसुताः: (the planets) Mars, Venus, Mercury, Moon, Sun, Mercury, Venus, and Mars
• भौम-शुक्र-बुध-इन्दु-अर्क-बुध-शुक्र-महीसुताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भौम + शुक्र + बुध + इन्दु + अर्क + बुध + शुक्र + महीसुत (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (सूची: Mars, Venus, Mercury, Moon, Sun, Mercury, Venus, Mars)

• गुरु-मन्द-असुराचार्याः: Jupiter, Saturn, and the preceptor of the Asuras (Venus)
• गुरु-मन्द-असुराचार्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु + मन्द + असुराचार्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (गुरुः, मन्दः, असुराचार्यः)

• मेष-आदीनाम्: of Aries and the rest (zodiac signs)
• मेष-आदीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मेष + आदि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (मेषः आदिः येषाम् = of Aries etc.)

• अधीश्वराः: are the overlords
• अधीश्वराः: Karta (Predicate/प्राधान्य)
• Type: Noun
• Root: अधीश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Śiva (addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (jyotiṣa-aligned framing)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A celestial chart hovering above the coastal kṣetra: the grahas arranged with the twelve rāśis, indicating their lordship and orderly rotation over the sacred land.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Bhauma (Mars)
• Śukra (Venus)
• Budha (Mercury)
• Indu (Moon)
• Arka (Sun)
• Bṛhaspati (Jupiter)
• Śani (Saturn)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames sacred geography through cosmic order—grahas and rāśis function under divine governance, aligning pilgrimage-space with dharmic cosmology.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsakṣetramāhātmya) in the Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed in this verse; it is a doctrinal listing of presiding planetary/zodiacal authorities.