Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स चाऽराध्य महादेवं प्रत्यक्षीकृतवान्भवम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Transliteration

sa cā'rādhya mahādevaṃ pratyakṣīkṛtavānbhavam | liṃgaṃ pratiṣṭhayāmāsa samyakchraddhāsamanvitaḥ

Translation

اور اس نے مہادیو کی عبادت کر کے بھَو کو اپنی آنکھوں کے سامنے ظاہر کر لیا۔ کامل شرَدھا کے ساتھ اس نے لِنگ کی درست طور پر پرتِشٹھا کی۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• आराध्य: having worshipped
• आराध्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु) → आराध्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘आराध्य’ = having worshipped

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक; महा + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन

• प्रत्यक्षीकृतवान्: made manifest; realized directly
• प्रत्यक्षीकृतवान्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रत्यक्षी + कृ (धातु) → प्रत्यक्षीकृतवत् (कृदन्त)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन; कर्तरि—‘कृतवान्’

• भवम्: Bhava (Śiva)
• भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन; शिवनाम

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन

• प्रतिष्ठयामास: installed/established
• प्रतिष्ठयामास: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + स्था (धातु) → प्रतिष्ठा (णिच्) ; आ + अस् (धातु) सहायक → प्रतिष्ठयामास
• Form: लिट्-प्राय (परस्मैपद), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘प्रतिष्ठापयामास’ = स्थापितवान्

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• श्रद्धासमन्वितः: endowed with faith
• श्रद्धासमन्वितः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा + समन्वित (प्रातिपदिक; सम् + अन्वि/इ (धातु) → समन्वित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन; विशेषण (सः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Anileśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Anila (as a radiant deva) performs worship before Śiva; Bhava appears manifest (pratyakṣa) in a luminous epiphany. Then Anila installs the liṅga with ritual vessels, flowers, and a sanctified platform, surrounded by witnessing sages/devas.

Characters & Entities

• Mahādeva
• Bhava (Śiva)
• Anila
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā-filled worship culminates in divine immediacy and the establishment of enduring sacred presence through consecration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Anileśvara liṅga site in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (establishing/consecrating a liṅga) grounded in worship (ārādhana) and faith (śraddhā).