Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

ईश्वर उवाच । दक्षो ब्रह्मसुतो देवि प्रजापतिरिति स्मृतः । तस्य कन्याः पुरा षष्टिर्ददौ धर्माय वै दश

īśvara uvāca | dakṣo brahmasuto devi prajāpatiriti smṛtaḥ | tasya kanyāḥ purā ṣaṣṭirdadau dharmāya vai daśa

اِیشور نے فرمایا: اے دیوی، دکش برہما کا بیٹا ہے اور اسے پرجاپتی کہا جاتا ہے۔ قدیم زمانے میں اس کی ساٹھ بیٹیاں تھیں؛ ان میں سے دس اس نے دھرم کو دے دیں۔

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्म-सुतःson of Brahmā
ब्रह्म-सुतः:
Visheshya (Apposition/विशेष्य)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः सुतः)
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय
स्मृतःis remembered/called
स्मृतः:
Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कथितः/प्रसिद्धः’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
कन्याःdaughters
कन्याः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
पुराformerly
पुरा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
षष्टिःsixty
षष्टिः:
Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootषष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (संख्याशब्द), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
धर्मायto Dharma
धर्माय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/अनुनासिक अव्यय (emphatic particle)
दशten
दश:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदशन्/दश (प्रातिपदिक)
Form(संख्याशब्द) द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘दश (10)’

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Pratyūṣeśvara (contextual; legend introduction)

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Śiva begins recounting: Dakṣa, son of Brahmā, Prajāpati; a visual genealogical tableau shows Brahmā, Dakṣa, and the sixty daughters, with ten being given to Dharma—symbolic of cosmic order.

Ś
Śiva
P
Pārvatī
D
Dakṣa
B
Brahmā
D
Dharma
P
Prajāpati

FAQs

The tīrtha’s greatness is framed through dhārmic lineage: cosmic order (Dharma) and progenitors (Prajāpatis) sustain sacred history.

Indirectly Prabhāsa-kṣetra, as the genealogy sets up the story of Pratyūṣa connected to the Pratyūṣeśvara-liṅga.

None; this verse provides genealogical background (vaṃśa-kathā).