Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 99

Devanagari script

देवदारुवने लिंगी उदकेथ उमापतिः । विनायको मातृस्थाने अलकायां धनाधिपः

Transliteration

devadāruvane liṃgī udaketha umāpatiḥ | vināyako mātṛsthāne alakāyāṃ dhanādhipaḥ

Translation

دیودارو کے جنگل میں وہ لِنگی ہے، یعنی لِنگ کی صورت میں جلوہ گر؛ اُدکیتھ میں وہ اُماپتی، اُما کا شوہر ہے۔ ماترِستھان میں وہ وِنایک ہے، اور الکا میں وہ دھنادھِپ، دولت کا مالک—یوں تیرتھ شِو اور اُن دیوتاؤں کی تعظیم کرتے ہیں جو دنیاوی و روحانی نظام کو قائم رکھتے ہیں۔

Word by Word

• देवदारुवने: in the deodar-forest
• देवदारुवने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देवदारुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘देवदारूणां वनम्’ षष्ठी-तत्पुरुष

• लिंगी: the Liṅgī (one bearing the liṅga)
• लिंगी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इकारान्त-प्रातिपदिक (लिङ्गी = लिङ्गिन्)

• उदकेथ: in water (reading: udake)
• उदकेथ: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पाठभेद/लिप्यन्तर-सम्भावना: ‘उदके’ (in water) इत्यर्थः

• उमापतिः: Umāpati (Śiva)
• उमापतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उमायाः पतिः’ षष्ठी-तत्पुरुष

• विनायकः: Vināyaka (Gaṇeśa)
• विनायकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विनायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मातृस्थाने: in the Mothers’ place (Mātṛsthāna)
• मातृस्थाने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मातृस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘मातॄणां स्थानम्’ षष्ठी-तत्पुरुष

• अलकायाम्: in Alakā
• अलकायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अलका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• धनाधिपः: lord of wealth (Kubera)
• धनाधिपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनाधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘धनस्य अधिपः’ षष्ठी-तत्पुरुष

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devadāru-vana / Udaketha / Mātṛsthāna / Alakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fourfold sacred tableau: Devadāru forest with towering cedars and a liṅga under hanging lamps; Udaketha with Śiva-Umā seated together; Mātṛsthāna with Mother-goddesses and Vināyaka at the threshold; Alakā with Kubera enthroned amid treasure, guarded by yakṣas—pilgrims offering with restraint and devotion.

Characters & Entities

• Devadāruvana
• Liṅgī
• Udaketha
• Umāpati
• Vināyaka
• Mātṛsthāna
• Alakā
• Dhanādhipa
• Kubera

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas integrate devotion and dharma: Śiva grants liberation, while Vināyaka removes obstacles and Kubera represents righteous prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Devadāruvana, Udaketha, Mātṛsthāna, and Alakā are invoked, linking each to a revered deity-form.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse implies liṅga-pūjā in Devadāruvana and customary worship of Vināyaka and the Mātṛs at Mātṛsthāna.