Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 35

Devanagari script

नकारं नासिकाग्रे तु प्रकारं नेत्रमाश्रितम् । चोकारं च भ्रुवोर्मध्ये दकारं प्राणमाश्रितम्

Transliteration

nakāraṃ nāsikāgre tu prakāraṃ netramāśritam | cokāraṃ ca bhruvormadhye dakāraṃ prāṇamāśritam

Translation

حرفِ ‘نَ’ کو ناک کی نوک پر رکھو؛ ‘پْرَ’ کو آنکھ میں ٹھہراؤ؛ ‘چو’ کو دونوں بھنوؤں کے بیچ رکھو؛ اور ‘دَ’ کو پران (حیات بخش سانس) میں قائم کرو۔

Word by Word

• नकारम्: the syllable ‘na’
• नकारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘न’ इति वर्णविशेषः

• नासिकाग्रे: at the tip of the nose
• नासिकाग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नासिका-अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नासिकायाः अग्रे)

• तु: and/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• प्रकारम्: the syllable ‘pra’
• प्रकारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘प्र’ इति वर्णविशेषः

• नेत्रम्: the eye
• नेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आश्रितम्: situated/placed (in)
• आश्रितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ√श्रि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (नेत्रम्)

• चोकारम्: the syllable ‘co/cho’
• चोकारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चोकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘चो’ इति वर्णविशेषः

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• भ्रुवोः: of the two eyebrows
• भ्रुवोः: Adhikarana/Relation (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दकारम्: the syllable ‘da’
• दकारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘द’ इति वर्णविशेषः

• प्राणम्: the vital breath
• प्राणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आश्रितम्: situated/placed (in)
• आश्रितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ√श्रि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्राणम्)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūreśvarī / Devī addressed as ‘priye’ (as per surrounding verses)

Visual Art Cues

Scene: A sādhaka seated before a Śiva-liṅga at Prabhāsa, eyes half-closed, performing internal nyāsa—touching/visualizing nose-tip, eyes, brow-center, and breath—while the sea-breeze and temple lamps flicker.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual worship integrates inner life-force (prāṇa) and sensory gateways, making devotion a whole-person discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, whose Māhātmya frames these practices as part of its sacred worship culture.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nyāsa: ‘na’ at nose-tip, ‘pra’ in the eye, ‘co’ between the brows, ‘da’ in the prāṇa.