Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

वायुर्ब्रह्माऽनलो रुद्रो विष्णुरापः प्रकीर्तितः । रात्रिर्विष्णुरहो रुद्रो या संध्या स पितामहः

vāyurbrahmā'nalo rudro viṣṇurāpaḥ prakīrtitaḥ | rātrirviṣṇuraho rudro yā saṃdhyā sa pitāmahaḥ

برہما کو وायु، رُدر کو اَگنی، اور وشنو کو آب کہا گیا ہے۔ رات وشنو ہے، دن رُدر ہے، اور جو سندھیا ہے وہی پِتامہہ برہما ہے۔

वायुःwind
वायुः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (wind)
ब्रह्मा(is) Brahmā
ब्रह्मा:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Brahmā)
अनलःfire
अनलः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (fire)
रुद्रः(is) Rudra
रुद्रः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Rudra)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Viṣṇu)
आपःwaters
आपः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootआप्/अप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचन-प्रयोग); प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; (waters)
प्रकीर्तितःis proclaimed
प्रकीर्तितः:
Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (is declared)
रात्रिःnight
रात्रिः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (night)
विष्णुः(is) Viṣṇu
विष्णुः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Viṣṇu)
अहःday
अहः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (day)
रुद्रः(is) Rudra
रुद्रः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Rudra)
याwhich
या:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (which)
संध्याtwilight
संध्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (twilight)
सःthat (is)
सः:
Samanaadhikarana / Correlative (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (that/he)
पितामहःPitāmaha (Brahmā)
पितामहः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Pitāmaha/Brahmā)

Śiva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A symbolic panorama: wind swirling around Brahmā, flames around Rudra, waters around Viṣṇu; the sky transitions from night to dawn to day, with twilight as a luminous bridge.

B
Brahmā
V
Viṣṇu
R
Rudra
V
Vāyu
A
Anala
Ā
Āpaḥ
S
Saṃdhyā

FAQs

The cosmos—elements and time-cycles—can be contemplated as divine manifestations, supporting integrative worship.

Prabhāsa-kṣetra, where such correspondences are taught as part of its māhātmya and sanctifying doctrine.

None explicitly; the verse supports saṃdhyā-awareness (twilight sanctity) as a contemplative cue.