Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 60

Devanagari script

मया पूजित मात्रेण ब्रह्मविष्णू च पूजितौ । सत्त्वं ब्रह्मा रजो विष्णुस्तमोऽहं संप्रकीर्तितः

Transliteration

mayā pūjita mātreṇa brahmaviṣṇū ca pūjitau | sattvaṃ brahmā rajo viṣṇustamo'haṃ saṃprakīrtitaḥ

Translation

صرف میری پوجا کرنے سے برہما اور وشنو کی پوجا بھی ہو جاتی ہے۔ گُنوں کی تثلیث میں برہما کو ستّو، وشنو کو رجس، اور مجھے تمس کہا گیا ہے۔

Word by Word

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुष-संबन्धि; तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; (Instrumental singular of 1st person pronoun)

• पूजित: worshipped
• पूजित: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (past passive participle: worshipped)

• मात्रेण: by mere (act/measure)
• मात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; (instrumental singular: by the mere measure/only)

• ब्रह्मविष्णू: Brahmā and Viṣṇu
• ब्रह्मविष्णू: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास; पुल्लिङ्ग, द्विवचन; प्रथमा/द्वितीया; (Brahmā and Viṣṇu, dual)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पूजितौ: (both) were worshipped
• पूजितौ: Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; (were worshipped)

• सत्त्वम्: sattva (goodness)
• सत्त्वम्: Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (sattva/quality of goodness)

• ब्रह्मा: (is) Brahmā
• ब्रह्मा: Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Brahmā)

• रजः: rajas (passion)
• रजः: Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (rajas/passion)

• विष्णुः: (is) Viṣṇu
• विष्णुः: Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Viṣṇu)

• तमः: tamas (darkness)
• तमः: Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (tamas/darkness)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (I)

• संप्रकीर्तितः: is proclaimed
• संप्रकीर्तितः: Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (declared/proclaimed)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic diagram-like scene: the speaker (Rudra/Śiva implied) central, with Brahmā and Viṣṇu emanating as complementary forces; three colored bands symbolize sattva/rajas/tamas.

Characters & Entities

• Śiva
• Viṣṇu
• Brahmā
• Sattva
• Rajas
• Tamas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine functions appear through the guṇas, yet worship aimed at the Supreme reaches all cosmic powers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as a revelatory landscape where the Purāṇa teaches metaphysical unity alongside pilgrimage merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, pūjā (worship) is praised; no detailed procedure (snāna/dāna/japa) is specified in this verse.