Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

Devanagari script

चन्द्रसूर्यग्रहाः सर्वे सदेवासुरमानुषाः । त्रैलोक्यं नश्यते सर्वं ब्रह्मरात्रि समागमे

Transliteration

candrasūryagrahāḥ sarve sadevāsuramānuṣāḥ | trailokyaṃ naśyate sarvaṃ brahmarātri samāgame

Translation

چاند، سورج اور تمام سیّارے، دیوتاؤں، اسوروں اور انسانوں سمیت—تینوں لوکوں کی ساری کائنات—برہما کی رات کے آ پہنچنے پر فنا ہو جاتی ہے۔

Word by Word

• चन्द्रसूर्यग्रहाः: the moon, the sun, and the planets
• चन्द्रसूर्यग्रहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + सूर्य + ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (चन्द्रश्च सूर्यश्च ग्रहाश्च)

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विशेषण

• सदेवासुरमानुषाः: together with gods, demons, and humans
• सदेवासुरमानुषाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + देव + असुर + मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सह-समास (सहिताः देवासुरमानुषैः)

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि लोकानि)

• नश्यते: perishes
• नश्यते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (त्रैलोक्यस्य)

• ब्रह्मरात्रि: at Brahmā's night
• ब्रह्मरात्रि: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः रात्रिः)

• समागमे: at the coming/occurrence
• समागमे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समागम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

Speaker

Unspecified (Prabhāsakṣetramāhātmya narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A vast pralaya tableau: sun and moon dim, planets collapsing, gods/asuras/humans fading into cosmic night; above, the concept of Brahmā’s night as an enveloping darkness, with a calm sage witnessing in detachment.

Characters & Entities

• Candra
• Sūrya
• Graha
• Deva
• Asura
• Mānuṣa
• Trailokya
• Brahmā
• Brahmarātri

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the grandest cosmic structures are impermanent; cycles of dissolution and renewal underscore humility and dharmic living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Contextually Prabhāsa kṣetra, though the verse focuses on universal pralaya rather than a local shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a cosmological description of pralaya at Brahmā’s night.