Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

एवंविधं नमस्कृत्य परमात्मानमीश्वरम् । कथां वदिष्ये द्विविधां द्विशरीरां तथैव तु

Transliteration

evaṃvidhaṃ namaskṛtya paramātmānamīśvaram | kathāṃ vadiṣye dvividhāṃ dviśarīrāṃ tathaiva tu

Translation

یوں پرماتما، ربِّ مطلق کو سجدۂ تعظیم کرکے، اب میں اس مقدّس حکایت کو بیان کروں گا—طریق میں دو رُخی، اور اسی طرح دو قالب/دو پہلوؤں والی صورت میں۔

Word by Word

• एवंविधम्: of such a kind
• एवंविधम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एवं (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (एवं प्रकारः)

• नमस्कृत्य: having saluted
• नमस्कृत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) + √कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया

• परमात्मानम्: the Supreme Self
• परमात्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परमात्मानम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• कथाम्: story; discourse
• कथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वदिष्ये: I shall speak
• वदिष्ये: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विविधाम्: twofold
• द्विविधाम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कथाम् प्रति)

• द्विशरीराम्: having two bodies; two-bodied
• द्विशरीराम्: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या) + शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कथाम् प्रति)

• तथा: thus; likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• तु: and/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

Speaker

Romaharṣaṇa (Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Assembly of ṛṣis/śrotṛs (implied)

Visual Art Cues

Scene: A narrator-sage, seated with palm-leaf manuscript, bows to a radiant, unseen Lord before commencing the Prabhāsa account; two scrolls or two panels hint at the ‘twofold/double-bodied’ structure.

Characters & Entities

• Paramātman
• Īśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

After salutations to the Supreme, sacred storytelling becomes a disciplined transmission of dharma and tīrtha-glory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The coming narration concerns Prabhāsakṣetra; this verse signals the beginning of its māhātmya account.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; it establishes the customary order: obeisance first, then dharmic narration.