Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

फलमेतन्महीपाल गीतायाः परिकीर्तितम् । गजेंद्रमोक्षणेनैवं स्तवराजेन कीर्त्तितम्

Transliteration

phalametanmahīpāla gītāyāḥ parikīrtitam | gajeṃdramokṣaṇenaivaṃ stavarājena kīrttitam

Translation

اے مہيپال بادشاہ! یہی پھل مقدّس گیتا کے لیے بیان کیا گیا ہے؛ اسی طرح ‘گجندر موکشَن’ کے اس ستوتر راج (ستوتروں کے بادشاہ) کے لیے بھی یہی اعلان ہے۔

Word by Word

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (demonstrative)

• महीपाल: O king
• महीपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महीपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• गीतायाः: of the Gītā
• गीतायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• परिकीर्तितम्: has been proclaimed
• परिकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि√कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(is) proclaimed’

• गजेन्द्रमोक्षणेन: by (the hymn of) the deliverance of Gajendra
• गजेन्द्रमोक्षणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गजेन्द्र-मोक्षण (प्रातिपदिक; गज + इन्द्र + मोक्षण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (गजेन्द्रस्य मोक्षणम्)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• स्तवराजेन: by the king of hymns (best hymn)
• स्तवराजेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तवराज (प्रातिपदिक; स्तव + राज)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (राजा इव स्तवः / स्तवानां राजा)

• कीर्त्तितम्: has been praised/recited
• कीर्त्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(is) praised/recited’

Speaker

Unspecified (addressing a king; likely Sūta in Purāṇic frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahīpāla (king)

Visual Art Cues

Scene: A king listens as a sage recites the proclaimed fruits of the Gītā and the Gajendra-mokṣaṇa hymn; in the background, a vignette shows Gajendra raising a lotus while Viṣṇu rushes to rescue.

Characters & Entities

• Mahīpāla (king)
• Gītā
• Gajendra-mokṣaṇa
• Stavarāja (king of hymns)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Authoritative devotional texts and hymns, when recited with faith, confer well-attested spiritual results (phala).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Dvārakā Māhātmya, praising Dvārakā-related worship and recitation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation/praise of the Gītā and the Gajendra-mokṣaṇa stotra as meritorious devotional acts.