Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

स्तवैरृषिकृतैरन्यैः पठितैश्च नराधिप । तोषमाप्नोति देवेशः सर्वान्कामान्प्रयच्छति

Transliteration

stavairṛṣikṛtairanyaiḥ paṭhitaiśca narādhipa | toṣamāpnoti deveśaḥ sarvānkāmānprayacchati

Translation

اے بادشاہِ انسانوں! جب رشیوں کے رچے ہوئے دوسرے ستوتر پڑھے جاتے ہیں تو دیویوں اور دیوتاؤں کا پروردگار خوش ہوتا ہے اور سب مطلوب مرادیں عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• स्तवैः: by hymns
• स्तवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• ऋषिकृतैः: made by sages
• ऋषिकृतैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋषि-कृत (प्रातिपदिक; ऋषि + कृत)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (ऋषिणा कृताः)

• अन्यैः: other
• अन्यैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• पठितैः: recited
• पठितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √पठ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘recited’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• नराधिप: O ruler of men (king)
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नराधिप (प्रातिपदिक; नर + अधिप)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

• तोषम्: satisfaction, pleasure
• तोषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• देवेशः: the Lord of gods
• देवेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• कामान्: desires, wishes
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• प्रयच्छति: grants, bestows
• प्रयच्छति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Unspecified (addressing a king; likely Sūta in Purāṇic frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahīpāla (king)

Visual Art Cues

Scene: A circle of devotees recites ancient ṛṣi-composed hymns before the Lord; the deity’s expression is serene, suggesting acceptance, while offerings and lamps surround the altar.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Deveśa (Lord of gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere recitation of time-honored hymns is a direct means to divine pleasure and grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, through the Dvārakā Māhātmya’s praise of worship practices performed there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reciting sage-composed stotras as a devotional offering.