Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

पूजयित्वा महादेवं सिद्धेश्वरमुमापतिम् । सफलं जन्म मर्त्यस्य जीवितं च सुजीवितम्

Transliteration

pūjayitvā mahādevaṃ siddheśvaramumāpatim | saphalaṃ janma martyasya jīvitaṃ ca sujīvitam

Translation

مہادیو—سدھیشور، اُما پتی—کی پوجا کر لینے سے انسان کا جنم پھل دار ہو جاتا ہے اور اس کی زندگی واقعی خوب جیتی ہوئی بن جاتی ہے۔

Word by Word

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिकक्रिया

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारयसमास (महान् देवः)

• सिद्धेश्वरम्: Lord of the Siddhas
• सिद्धेश्वरम्: Karma (Object; apposition to Mahādeva)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषसमास (सिद्धानाम् ईश्वरः)

• उमापतिम्: husband of Umā
• उमापतिम्: Karma (Object; apposition)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषसमास (उमायाः पतिः)

• सफलम्: fruitful
• सफलम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (जन्म इति)

• जन्म: birth, life
• जन्म: Karma/Viṣaya (that which is described)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• मर्त्यस्य: of a mortal
• मर्त्यस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive); एकवचन

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karma/Viṣaya (that which is described)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• सुजीवितम्: well-lived, good life
• सुजीवितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय/उपपद-समास (सु-जीवितम् = उत्तमं जीवितम्); विशेषण (जीवितम् इति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddheśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee stands before Siddheśvara Mahādeva, offering flowers and incense; Śiva is depicted as Umāpati with gentle majesty, conveying the blessing of a fulfilled life.

Characters & Entities

• Mahādeva
• Siddheśvara
• Umā
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life’s highest success is devotion: worship of Śiva (Siddheśvara) sanctifies and fulfills human existence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Siddheśvara’s shrine/kṣetra in the Dvārakā-māhātmya landscape of Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform pūjā of Mahādeva Siddheśvara (Umāpati).