Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

गंधमाल्यानि तांबूलं वस्त्राणि च तथा पयः । एवं कृत्वा समग्रं च कृतकृत्यो भवेन्नरः

Transliteration

gaṃdhamālyāni tāṃbūlaṃ vastrāṇi ca tathā payaḥ | evaṃ kṛtvā samagraṃ ca kṛtakṛtyo bhavennaraḥ

Translation

خوشبوئیں اور ہار، پان (تامبول)، کپڑے اور دودھ بھی نذر و دان کرے۔ یوں سب کچھ پورا کر کے انسان کِرتکِرتیہ، یعنی اپنا دھارمک فریضہ ادا کرنے والا ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• गन्धमाल्यानि: fragrances and garlands
• गन्धमाल्यानि: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक) + माल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; बहुवचन; द्वन्द्वसमास (गन्धाः च माल्यानि च)

• ताम्बूलम्: betel (tāmbūla)
• ताम्बूलम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: ताम्बूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• वस्त्राणि: clothes
• वस्त्राणि: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• तथा: also, likewise
• तथा: Samuccaya/Kriyāviśeṣaṇa (also/likewise)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• पयः: milk
• पयः: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• एवम्: thus, in this way
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिकक्रिया (having done)

• समग्रम्: entirely, completely (the whole)
• समग्रम्: Karma (Object/extent)
• Type: Adjective
• Root: समग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (एतत् दानादि-कर्म इति)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• कृतकृत्यः: one who has fulfilled his duty
• कृतकृत्यः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; कृ) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारयसमास (कृतं कृत्यं येन सः)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriyā (Predicate verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Dvārakā prepares a complete set of offerings—perfumes, garlands, betel, folded garments, and a vessel of milk—arranged before a shrine, signaling ritual completeness.

Characters & Entities

• Dāna
• Śrāddha
• Ṛṣitīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is ‘complete’ when worship and ancestral rites are supported by thoughtful gifts and hospitality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ṛṣitīrtha in the Dvārakā-māhātmya context, connected to Siddheśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna of gandha-mālya, tāmbūla, garments, and milk, as part of completing the rite.