Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

उत्तरायणसंक्रांतौ लिंगपूरणकेन हि । शिवरात्रौ विशेषेण संपूज्य उमया सह । रात्रौ जागरणं कृत्वा परमं लोकमाप्नुयात्

Transliteration

uttarāyaṇasaṃkrāṃtau liṃgapūraṇakena hi | śivarātrau viśeṣeṇa saṃpūjya umayā saha | rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā paramaṃ lokamāpnuyāt

Translation

اترایَن سنکرانتی پر لِنگ پُورَن کے عمل سے، اور خاص طور پر شِوراتری میں اُما کے ساتھ شِو کی پوجا کرکے، رات بھر جاگَرَن کرنے والا انسان اعلیٰ ترین لوک کو پاتا ہے۔

Word by Word

• उत्तरायणसंक्रान्तौ: at the Uttarāyaṇa transition
• उत्तरायणसंक्रान्तौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तरायण- + संक्रान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे (locative of time)

• लिङ्गपूरणकेन: by (means of) the liṅga-filling/ritual of completing the liṅga
• लिङ्गपूरणकेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्गपूरणक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक (instrumental)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)

• शिवरात्रौ: on Śivarātri
• शिवरात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (used adverbially)

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having done); सम्-उपसर्ग

• उमया: with Umā
• उमया: Sahakaraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सह-योगे (with)

• सह: together with
• सह: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश अव्यय; सहार्थक (with)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे

• जागरणम्: wakefulness, vigil
• जागरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having done)

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying लोकम्)

• लोकम्: world, realm
• लोकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)

• आप्नुयात्: may attain
• आप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual, within Dvārakā Māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indreśvara (contextual)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Night-long Śivarātri vigil in a coastal temple: Śiva-liṅga adorned, Umā’s presence honored, lamps blazing; devotees singing through the night; Uttarāyaṇa rite of liṅga-pūraṇa depicted as offering/‘completing’ the liṅga with substances.

Characters & Entities

• Śiva
• Umā (Pārvatī)
• Uttarāyaṇa Saṅkrānti
• Śivarātri
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When devotion is joined to vrata-discipline (timely worship and night vigil), it is said to elevate the devotee to the highest spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā-region Śaiva tīrtha milieu continuing from Indreśvara and associated sacred waters described in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pūraṇa at Uttarāyaṇa Saṅkrānti; special Śivarātri worship of Śiva with Umā; night-long jāgaraṇa (vigil).