Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

इन्द्रेश्वरं च संपूज्य याति मुक्तिपदं नरः । विशेषतस्तु संपूज्यो मकरस्थे दिवाकरे

indreśvaraṃ ca saṃpūjya yāti muktipadaṃ naraḥ | viśeṣatastu saṃpūjyo makarasthe divākare

اندریشور کی باقاعدہ پوجا کرنے سے انسان مکتی کے مقام تک پہنچتا ہے۔ اور جب سورج مکر (جدّی) میں ہو تو اندریشور کی خاص اہتمام سے عبادت کرنی چاہیے۔

इन्द्रेश्वरम्Indreśvara
इन्द्रेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य ईश्वरः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
संपूज्यhaving duly worshipped
संपूज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘संपूज्य’ = having worshipped well
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुक्तिपदम्the state of liberation
मुक्तिपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति-पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुक्तेः पदम्)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: especially)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
संपूज्यःshould be worshipped
संपूज्यः:
Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थे क्तव्य-भावः (gerundive sense: ‘to be worshipped’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्यः (इन्द्रेश्वरः)
मकरस्थेwhen (the sun is) in Capricorn
मकरस्थे:
Adhikarana (Time/Condition/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमकर-स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (दिवाकरे); अधिकरणे; तत्पुरुषः (मकरे स्थः)
दिवाकरेwhen the sun (is)
दिवाकरे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे (locative)

Narrator (contextual, within Dvārakā Māhātmya dialogue)

Tirtha: Indreśvara

Type: kshetra

Scene: Indreśvara liṅga worship with seasonal emphasis: Makara-saṅkrānti sun symbolism—bright winter sun, pilgrims offering abhiṣeka, priests chanting; liberation motif suggested by upward light.

I
Indreśvara
Ś
Śiva
S
Sūrya (Sun)
M
Makara (Capricorn)

FAQs

Devotional worship of Śiva at a praised tīrtha, aligned with sacred calendrical timings, is presented as a direct means toward liberation.

Indreśvara’s sacred locus in the Dvārakā Māhātmya setting of the Prabhāsa Khaṇḍa.

Indreśvara-pūjā, especially when the Sun transits Makara (a Makara Saṅkrānti-associated period).