Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते द्विजसत्तमाः । अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां स्नात्वा चेन्द्रपदे नरः

Transliteration

pitṝṇāmakṣayā tṛptirjāyate dvijasattamāḥ | aṣṭamyāṃ ca caturddaśyāṃ snātvā cendrapade naraḥ

Translation

اے بہترین دو بار جنم لینے والو! آٹھویں اور چودھویں تِتھی کو اس مقدس مقام پر اشنان کرنے سے پِتر (آباء و اجداد) کو نہ ختم ہونے والی تسکین ملتی ہے اور انسان اندر کے مرتبے کو پاتا ہے۔

Word by Word

• पितॄणाम्: of the ancestors
• पितॄणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• अक्षया: imperishable
• अक्षया: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (तृप्तिः)

• तृप्तिः: satisfaction/contentment
• तृप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जायते: arises/is produced
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• द्विजसत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजसत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज-सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः (द्विजानां सत्तमाः)

• अष्टम्याम्: on the eighth (tithi)
• अष्टम्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरणे (on the eighth lunar day)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरणे (on the fourteenth lunar day)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive): having bathed

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• इन्द्रपदे: at Indrapada
• इन्द्रपदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र-पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य पदे)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual, within Dvārakā Māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Dvija-sattama-s

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathing at a sacred waterbody on Aṣṭamī/Caturdaśī, performing tarpaṇa for ancestors; subtle vision of pitṛs receiving offerings; Indra’s celestial realm hinted as the promised fruit.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Indra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snāna performed on sacred tithis yields enduring merit, especially as service to one’s ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Dvārakā-region tīrtha within the Dvārakā Māhātmya context (Prabhāsa Khaṇḍa), connected with Indreśvara traditions in the surrounding verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing (snāna) on Aṣṭamī and Caturdaśī for ancestral benefit (pitṛ-tṛpti).