Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

युष्माकं प्रियकामार्थं यस्मात्कृतमिदं सरः । तस्माद्गोपीसर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

Transliteration

yuṣmākaṃ priyakāmārthaṃ yasmātkṛtamidaṃ saraḥ | tasmādgopīsara iti khyātiṃ loke gamiṣyati

Translation

چونکہ یہ تالاب تمہاری محبوب اور مطلوب مرادیں پوری کرنے کے لیے بنایا گیا ہے، اس لیے یہ دنیا میں ‘گوپی سر’ کے نام سے مشہور ہوگا۔

Word by Word

• युष्माकम्: of you (all)
• युष्माकम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• प्रियकामार्थम्: for (your) beloved desire/purpose
• प्रियकामार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अर्थः कामस्य; प्रियः कामः यस्य/यत्र—सम्बद्धः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे

• यस्मात्: because of which
• यस्मात्: Apadana (Reason)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सरः: lake
• सरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/Reason)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• गोपीसर: Gopī-lake
• गोपीसर: Samjna (Name/Appellation)
• Type: Noun
• Root: गोपी (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: गोपीनां सरः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नामरूपेण)

• इति: thus (called)
• इति: Avyaya (Marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-अव्यय (quotative)

• ख्यातिम्: fame
• ख्यातिम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• गमिष्यति: will attain/go
• गमिष्यति: Kriya (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Śrī Kṛṣṇa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopī-sara

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa indicates a newly formed lake, blessing it with a name that will spread in the world; gopīs stand in reverent expectancy as the tīrtha’s identity is proclaimed.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Gopīs
• Gopī-sara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine compassion responds to loving devotion; sacred sites memorialize the intimacy between Bhagavān and devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gopī-sara, the lake whose fame is tied to the gopīs and Kṛṣṇa near Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual here; the verse establishes the tīrtha-name and its reason.