Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

शृणु राजन्यथावृत्तमितिहास पुरातनम् । ऋषिभिर्बहुधा गीतमर्बुदे पर्वतोत्तमे

Transliteration

śṛṇu rājanyathāvṛttamitihāsa purātanam | ṛṣibhirbahudhā gītamarbude parvatottame

Translation

اے راجن! جیسا واقعہ ہوا تھا ویسا ہی یہ قدیم اِتیہاس سنو؛ اربُد، جو پہاڑوں میں سب سے برتر ہے، وہاں رشیوں نے اسے بہت سے انداز میں گایا ہے۔

Word by Word

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• यथा: as, how
• यथा: Sambandha (Manner marker/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb/conjunction), प्रकार/उपमानार्थे—‘as, in the manner’

• वृत्तम्: what happened, the account
• वृत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘घटना/चरित’

• इतिहासम्: ancient tale, history
• इतिहासम्: Karma (Object in apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इतिहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वृत्तम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन

• पुरातनम्: ancient
• पुरातनम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (इतिहासम्)

• ऋषिभिः: by sages
• ऋषिभिः: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• बहुधा: many times, in many ways
• बहुधा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: बहुधा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), प्रकार/बहुत्वार्थे—‘in many ways/many times’

• गीतम्: sung, recited
• गीतम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गै (धातु)
• Form: क्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘वृत्तम्/इतिहासम्’ इत्यस्य विशेषणम्—‘sung/recited’

• अर्बुदे: in Arbuda (mountain region)
• अर्बुदे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• पर्वतोत्तमे: on the best of mountains
• पर्वतोत्तमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वतोत्तम (प्रातिपदिक) = पर्वत + उत्तम
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—कर्मधारय (उत्तमः पर्वतः)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (Arbudācala)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Rājan

Visual Art Cues

Scene: A sage addresses the king: ‘Listen to the ancient itihāsa’; behind them rises Arbuda, a majestic mountain with hermitages and sacred groves.

Characters & Entities

• Pulastya
• Rājā (listener, unspecified)
• Ṛṣis
• Arbuda (Mount Abu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is preserved through itihāsa: hearing these accounts is itself a dharmic act that orients one toward tīrtha and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda Parvata (Mount Abu) as a sanctified landscape where sages celebrate holy narratives.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout listening) of the purāṇic itihāsa is encouraged.