Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ततः कथावसाने तु कस्मिंश्चिन्नृपसत्तम । पप्रच्छ विनयोपेतस्तं मुनिं शंसितव्रतम्

Transliteration

tataḥ kathāvasāne tu kasmiṃścinnṛpasattama | papraccha vinayopetastaṃ muniṃ śaṃsitavratam

Translation

پھر جب حکایت کا اختتام ہوا تو، اے بہترین بادشاہ، نہایت انکساری کے ساتھ اُس مُنی سے—جو اپنے ورتوں کے لیے مشہور تھا—سوال کیا۔

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Kāla (Temporal sequence/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक/अनन्तरार्थक (thereafter/from that)

• कथावसाने: at the end of the narration
• कथावसाने: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कथायाः अवसानम्’; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• तु: then
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (then/but)

• कस्मिन्: in/at which
• कस्मिन्: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• चित्: some; any
• चित्: Sambandha (Indefinitizer/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; अनिश्चितार्थक-निपात (enclitic: some/any)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नृपाणां सत्तमः’; पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + पृच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• विनयोपेतः: endowed with humility
• विनयोपेतः: Karta-samānādhikaraṇa (Descriptive predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + उपेत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: समासः तत्पुरुषः ‘विनयेन उपेतः’; क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि ‘(सः) विनयोपेतः’

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• मुनिम्: the sage
• मुनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘तम्’ इत्यस्य विशेष्य (appositional)

• शंसितव्रतम्: whose vows are praised; of praised vows
• शंसितव्रतम्: Karma-samānādhikaraṇa (Adjectival to object/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शंसित (प्रातिपदिक; कृदन्त) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: समासः कर्मधारयः ‘शंसितं व्रतं यस्य’ (अर्थे बहुव्रीहिसदृशः, परन्तु रूपतः कर्मधारय-विशेषण); पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘मुनिम्’ इति विशेष्येण सह

Speaker

Narrator (Purāṇic voice within Prabhāsa Khaṇḍa; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda kshetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A royal listener within the frame; also the audience

Visual Art Cues

Scene: The king, composed and modest, leans forward with folded hands, addressing Vasiṣṭha after the stories conclude; the sage listens attentively, calm and dignified.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right inquiry arises from humility; dharma is learned by respectfully questioning the wise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it functions as a transition into the dialogue.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it models the etiquette of approaching a sage.