Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तं दृष्ट्वा पूजयामास शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यपाद्यादिभिस्तथा

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā pūjayāmāsa śāstradṛṣṭena vartmanā | pratyutthānābhivādābhyāmarghyapādyādibhistathā

Translation

اُسے دیکھ کر اُس نے شاستروں کے بتائے ہوئے طریقے کے مطابق اس کی تعظیم کی—اُٹھ کر استقبال کیا، آداب و پرنام کیا، اور اَرغیہ، پادْیہ (قدموں کا پانی) وغیرہ پیش کر کے مہمان نوازی کے سنسکار ادا کیے۔

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• पूजयामास: honoured; worshipped
• पूजयामास: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect) परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परिप्रयोगः ‘-आमास’ (periphrastic perfect)

• शास्त्रदृष्टेन: prescribed by scripture
• शास्त्रदृष्टेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक) + दृष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: समासः तृतीया-तत्पुरुषः/कर्मधारयभावः ‘शास्त्रेण दृष्टः/शास्त्रदृष्टः’; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; ‘वर्त्मना’ इति विशेष्येण सह

• वर्त्मना: by the method/way
• वर्त्मना: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वर्त्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन

• प्रत्युत्थानाभिवादाभ्याम्: with rising up and salutation
• प्रत्युत्थानाभिवादाभ्याम्: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रति + उत्थान (प्रातिपदिक) + अभिवाद (प्रातिपदिक)
• Form: समासः द्वन्द्वः (इतरेतर); तृतीया (3rd), द्विवचन (dual)

• अर्घ्यपाद्यादिभिः: with offerings like arghya and water for feet, etc.
• अर्घ्यपाद्यादिभिः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक) + पाद्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (अर्घ्य-पाद्य इत्यादि) समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वभावः; तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘आदि’ = etc.

• तथा: likewise; also
• तथा: Kriya-visheshaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: likewise)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice within Prabhāsa Khaṇḍa; speaker not explicit in this snippet)

Skanda Dialogue

Listener: A royal listener within the frame narrative

Visual Art Cues

Scene: A king receives a venerable sage: the king rises from his seat, folds hands in salutation, and offers arghya and pādya with attendants holding ritual vessels; the setting suggests a hermitage-court threshold in a sacred landscape.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Serving and honoring holy guests in the śāstric manner is itself a form of dharma and worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse highlights atithi-dharma within the Arbuda Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Welcoming a revered guest with pratyutthāna (rising), abhivāda (salutation), and offerings such as arghya and pādya.