Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । आश्विने फाल्गुने वापि स याति परमां गतिम्

Transliteration

tatra kṛṣṇacaturdaśyāṃ yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ | āśvine phālgune vāpi sa yāti paramāṃ gatim

Translation

وہاں جو انسان کرشن چتردشی کو شرادھ کرتا ہے—خواہ ماہِ آشون ہو یا پھالگن—وہ اعلیٰ ترین حالت (پرَم گتی) کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देश/कालवाचक क्रियाविशेषण)

• कृष्णचतुर्दश्याम्: on the dark fortnight’s fourteenth (tithi)
• कृष्णचतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः—‘कृष्णपक्षस्य चतुर्दशी’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• कुरुते: performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √कृ = to do/perform

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• आश्विने: in (the month of) Āśvina
• आश्विने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्विन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (मासे)

• फाल्गुने: in (the month of) Phālguna
• फाल्गुने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (मासे)

• वा: or
• वा: Vikalpa (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्पार्थक-निपात)

• अपि: also/even
• अपि: Samuccaya/Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अपि-कार)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √या = to go

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• गतिम्: state/destination
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (within Arbuda-khaṇḍa narration)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a sacred coastal/riverbank tīrtha in Prabhāsa performs śrāddha on kṛṣṇa-caturdaśī: darbha spread, piṇḍas offered, water libations, brāhmaṇas seated, the shrine silhouette in the background.

Characters & Entities

• Acaleśvara (context)
• Śrāddha
• Āśvina
• Phālguna
• Kṛṣṇa-caturdaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right place and right time sanctify ancestral rites; performed at a powerful tīrtha, Śrāddha becomes a direct means to the highest good.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Acaleśvara tīrtha (within Arbuda-khaṇḍa), where Śrāddha yields supreme results.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Śrāddha on kṛṣṇa-caturdaśī, especially in the months Āśvina or Phālguna, at that sacred site.