Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

त्रिरात्रिं कुरुते यस्तु वसिष्ठाग्रे समाहितः । स याति च महर्लोकं जरामरणवर्जितः

Transliteration

trirātriṃ kurute yastu vasiṣṭhāgre samāhitaḥ | sa yāti ca maharlokaṃ jarāmaraṇavarjitaḥ

Translation

جو یکسوئی کے ساتھ وشیِشٹھ کے سامنے تین راتوں کا ورت رکھے، وہ بڑھاپے اور موت سے پاک مہَرلوک کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• त्रिरात्रिम्: a three-night (vow)/three nights
• त्रिरात्रिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (‘त्रयः रात्रयः’ = three nights, as a unit)

• कुरुते: does/observes
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• वसिष्ठाग्रे: in front of Vasiṣṭha
• वसिष्ठाग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘वसिष्ठस्य अग्रे’)

• समाहितः: composed/attentive
• समाहितः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + धा (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (and)

• महर्लोकम्: Maharloka
• महर्लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महर् + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (नामधेय-समासः)

• जरामरणवर्जितः: free from old age and death
• जरामरणवर्जितः: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जरा + मरण + वर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषः (‘जरा च मरणं च ताभ्यां वर्जितः’)

Speaker

Sūta (deduced, Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vasiṣṭha-tīrtha (Arbuda)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Three-night austerity: the devotee remains steady before Vasiṣṭha’s seat, with changing phases of night indicated; above, a luminous Maharloka realm with sages in meditation, free from aging imagery (ever-youthful serenity).

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Maharloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disciplined vows (vrata) performed with inner steadiness at a sanctified locus are portrayed as gateways to higher worlds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The worship-space ‘before Vasiṣṭha’ at his āśrama in the Arbuda Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

A trirātra observance—undertaking a three-night vow with focused mind in Vasiṣṭha’s presence.