Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृंगं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन

Transliteration

bhayāttasya suraśreṣṭha bhittvā śṛṃgaṃ gireridam | kṛtaṃ śvabhramagādhaṃ ca tapo'rthaṃ surasattama | tasmādatra prasādaṃ me kuru kāmaniṣūdana

Translation

اس کے خوف سے، اے سُرَشریشٹھ، میں نے اس پہاڑ کی چوٹی چیر کر تپسیا کے لیے ایک گہری غار بنا دی۔ لہٰذا، اے کام نِشودن، یہاں مجھ پر اپنی کرپا فرما۔

Word by Word

• भयात्: from fear
• भयात्: Hetu/Apādāna (Cause: from fear)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/हेतु), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• सुरश्रेष्ठ: O best of the gods
• सुरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: सुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां श्रेष्ठः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• भित्त्वा: having split
• भित्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: भिद् (धातु) → भित्त्वा (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, absolutive); 'having split'

• शृङ्गम्: peak, summit
• शृङ्गम्: Karma (Object of bhittvā)
• Type: Noun
• Root: शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• गिरेः: of the mountain
• गिरेः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Apposition to śṛṅgam)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृतम्: was made
• कृतम्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'was made'

• श्वभ्रमगाधम्: a very deep pit/cavern
• श्वभ्रमगाधम्: Karma (Object/complement of kṛtam)
• Type: Adjective
• Root: श्वभ्रम + अगाध (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (श्वभ्रम् एव अगाधम् = a pit that is very deep); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कृतम्—'a deep pit was made')

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object in purpose phrase)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अर्थम्: for the sake (of)
• अर्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)

• सुरसत्तम: O best of the gods
• सुरसत्तम: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: सुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां सत्तमः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/निष्कर्ष (therefore/from that reason)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb: here)

• प्रसादम्: grace, favor
• प्रसादम्: Karma (Object of kuru)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• मे: for me
• मे: Sampradāna (Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic); अत्र चतुर्थी (सम्प्रदान): 'for me'

• कुरु: do, grant
• कुरु: Kriyā (Command)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• कामनिषूदन: O slayer of Kāma / destroyer of desire
• कामनिषूदन: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: काम + निषूदन (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (कामान् निषूदयति इति = slayer of desires/Kāma); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Candra (Soma)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-giri śvabhra (cavern) / Arbuda-śṛṅga

Type: cave

Visual Art Cues

Scene: A deity/being splits a mountain horn/peak, opening a profound cavern for austerity; then offers a heartfelt plea to Śiva, ‘Kāma-niṣūdana,’ to grant grace at that very spot.

Characters & Entities

• Śiva (Kāma-niṣūdana)
• Mountain peak (giri-śṛṅga)
• Cavern (śvabhra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fear is transformed into merit when it drives one toward tapas and humble seeking of Śiva’s grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative ground for Candrodbheda-tīrtha is laid by describing the split peak and deep cavern created at the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is indicated as the purpose of creating the cavern; later verses connect the place to snāna and dāna during eclipse.