Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ लिंगं पापहरं परम् । उद्दालकेन मुनिना स्थापितं लोकविश्रुतम्

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha liṃgaṃ pāpaharaṃ param | uddālakena muninā sthāpitaṃ lokaviśrutam

Translation

پُلستیہ نے فرمایا: پھر اے بہترین بادشاہ! اُس برتر لِنگ کی طرف جاؤ جو گناہوں کو دور کرتا ہے؛ اسے مُنی اُدّالک نے قائم کیا اور وہ تمام جہانوں میں مشہور ہے۔

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Sequence (क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरवाचक (then/thereafter)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (श्रेष्ठः नृपः)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पापहरम्: sin-destroying
• पापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पापं हरति इति)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उद्दालकेन: by Uddālaka
• उद्दालकेन: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: उद्दालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• मुनिना: by the sage
• मुनिना: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + णिच् + क्त (प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘caused to be established’

• लोकविश्रुतम्: renowned in the world
• लोकविश्रुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + विश्रुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (लोके विश्रुतम्)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Uddālakeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (king; traditionally Bhīṣma/Janamejaya-type interlocutor in tīrtha dialogues)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya instructs the king to proceed to a renowned sin-destroying liṅga; the liṅga is shown as ancient, with sage Uddālaka performing installation rites amid forested hills.

Characters & Entities

• Pulastya
• Uddālaka
• Śiva-liṅga
• Uddālakeśvara (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a consecrated Śiva-liṅga and reverence for it is presented as a powerful means of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Uddālaka-established Śiva-liṅga, celebrated as Uddālakeśvara in this chapter’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Gacchet—one should go/undertake pilgrimage to the liṅga (a prescribed act of tīrtha-yātrā).