Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

मृकण्डो ब्राह्मणोनाम पुराऽसीच्छंसितव्रतः । अन्ते वयसि संजातस्तस्य पुत्रोऽतिसुन्दरः

mṛkaṇḍo brāhmaṇonāma purā'sīcchaṃsitavrataḥ | ante vayasi saṃjātastasya putro'tisundaraḥ

قدیم زمانے میں مِرکنڈُو نام کا ایک برہمن تھا، جو ستودہ ورتوں میں ثابت قدم تھا۔ عمر کے آخری حصے میں اس کے ہاں ایک بیٹا پیدا ہوا—نہایت حسین۔

मृकण्डःMṛkaṇḍa
मृकण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृकण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-सम्बन्धे विधेय (predicate nominative)
नामby name/indeed
नाम:
Sambandha/Avadhāraṇa (Apposition/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — ‘indeed/by name’
पुराformerly/once
पुरा:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन (Singular), परस्मैपद
शंसितव्रतःof praised/commended vows
शंसितव्रतः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशंसित (कृदन्त; शंस् धातु) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शंसितं व्रतं यस्य/शंसित-व्रतः)
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikaraṇa (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; स्थान/कालाधिकरणे
वयसिin (his) age
वयसि:
Adhikaraṇa (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
संजातःborn
संजातः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + जन् (धातु)
Formभूतकालिक कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘born/arisen’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अतिसुन्दरःvery handsome
अतिसुन्दरः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-उपसर्ग/पूर्वपद) + सुन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अति-शब्देन विशेषितः सुन्दरः)

Pulastya (continuing narration)

Tirtha: Mārkaṇḍeya-āśrama

Type: kshetra

Listener: A king

Scene: Aged brāhmaṇa Mṛkaṇḍu and his wife receive a beautiful child; the hermitage is calm, with ritual vessels and a small sacred fire; the infant glows with auspicious marks.

M
Mṛkaṇḍu

FAQs

Purāṇic dharma honors disciplined vows (vrata) as a source of blessings, including progeny and spiritual merit.

No new tīrtha is named in this verse; it sets up the Mārkaṇḍeya-āśrama context introduced earlier.

None explicitly; the verse praises the quality of vrata (vowed discipline).