Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

तेषां मध्येंऽगिरानाम दिव्यज्ञानसमन्वितः । तेनावलोकितो बालः सूक्ष्मदृष्ट्या परंतप

Transliteration

teṣāṃ madhyeṃ'girānāma divyajñānasamanvitaḥ | tenāvalokito bālaḥ sūkṣmadṛṣṭyā paraṃtapa

Translation

ان میں انگِرا نامی ایک رشی تھا، جو الٰہی معرفت سے آراستہ تھا؛ اے دشمنوں کو جلانے والے، اس نے باریک بین نظر سے لڑکے کو پرکھا۔

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• मध्ये: in the midst
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अर्थः—मध्ये (in the midst)

• अङ्गिरानाम्: of the Aṅgiras (sages)
• अङ्गिरानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• दिव्य-ज्ञान-समन्वितः: endowed with divine knowledge
• दिव्य-ज्ञान-समन्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक) + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दिव्येन ज्ञानेन समन्वितः)

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• अवलोकितः: was observed
• अवलोकितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-लोक् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बालः: the boy
• बालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सूक्ष्म-दृष्ट्या: with subtle vision
• सूक्ष्म-दृष्ट्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (सूक्ष्मा दृष्टिः)

• परंतप: O scorcher of foes
• परंतप: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: परंतप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (परान् तपयति इति)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king addressed as 'paraṃtapa'

Visual Art Cues

Scene: Among the seven sages, Aṅgiras—radiant and composed—casts a focused, subtle gaze upon the boy, as if reading his inner nature; the others stand nearby, the forest quiet.

Characters & Entities

• Pulastya
• Aṅgirā (sage)
• Saptarṣi
• the King (listener)
• boy (brahmacārī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas portray realized sages as possessing refined perception, able to see subtle truths beyond appearances.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it is a narrative moment within the Arbuda-khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes sage-like discernment (sūkṣma-dṛṣṭi) rather than a ritual act.