Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

स दृष्ट्वा शिवमाहात्म्यं श्रद्धां कृत्वा नृपोत्तम । शिवं संस्थापयामास पर्वतेऽर्बुदसंज्ञिते

Transliteration

sa dṛṣṭvā śivamāhātmyaṃ śraddhāṃ kṛtvā nṛpottama | śivaṃ saṃsthāpayāmāsa parvate'rbudasaṃjñite

Translation

اے بہترین بادشاہ، شیو کی عظمت دیکھ کر اس راجا کے دل میں شرَدھا جاگی، اور اس نے اربُد نامی پہاڑ پر شیو کی پرتِشٹھا (لِنگ کی स्थापना) کی۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)

• शिव-माहात्म्यम्: the greatness/glory of Śiva
• शिव-माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘शिवस्य माहात्म्यम्’

• श्रद्धाम्: faith, devotion
• श्रद्धाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• कृत्वा: having made/placed (faith)
• कृत्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• नृप-उत्तम: O best of kings
• नृप-उत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारय: ‘उत्तमः नृपः’

• शिवम्: Śiva (image/linga)
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• संस्थापयामास: installed, established
• संस्थापयामास: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्था (धातु) [णिच् causative: स्थापयति]
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; causative sense ‘caused to be established/installed’

• पर्वते: on the mountain
• पर्वते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अर्बुद-संज्ञिते: named ‘Arbuda’
• अर्बुद-संज्ञिते: Adhikarana (Qualifier of location/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘अर्बुदेन संज्ञितः’ = named Arbuda; विशेषण (qualifier) of ‘पर्वते’

Speaker

Narrator (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-Śiva (installed Śiva at Arbuda)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa / mahārāja

Visual Art Cues

Scene: A devout king, inspired by witnessing Śiva’s greatness, performs Śiva-sthāpanā on Arbuda mountain—priests, ritual vessels, and a newly installed liṅga/shrine against a mountainous backdrop.

Characters & Entities

• Śiva
• Arbuda (mountain)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Witnessing Śiva’s māhātmya gives rise to śraddhā, which expresses itself through establishing and honoring Śiva in a sacred place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda-parvata (Mount Arbuda) is explicitly highlighted as the place where Śiva is established.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-saṃsthāpana (establishing Śiva/Śiva-liṅga) is indicated as a meritorious act rooted in faith.