Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 4›Shloka 19
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

देवस्योत्तरदिग्भागे कुंडं तिष्ठति नित्यशः । तस्यां स्नात्वा मुनिश्रेष्ठ लिंगं मे पश्यते तु यः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Transliteration

devasyottaradigbhāge kuṃḍaṃ tiṣṭhati nityaśaḥ | tasyāṃ snātvā muniśreṣṭha liṃgaṃ me paśyate tu yaḥ | sa yāti paramaṃ sthānaṃ jarāmaraṇavarjitam

Translation

اے مونیوں کے شریشٹھ، دیوتا کے مندر کے شمالی حصے میں ہمیشہ ایک کُنڈ قائم ہے۔ اے پیشوا مونی، جو اس میں اشنان کر کے میرے لِنگ کا درشن کرے، وہ بڑھاپے اور موت سے پاک پرم دھام کو پہنچتا ہے۔

Word by Word
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन — ‘of the god’
उत्तर-दिक्-भागेin the northern quarter/region
उत्तर-दिक्-भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन — ‘in the part of the northern direction’
कुण्डम्a pond/pool
कुण्डम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — here as subject
तिष्ठतिstands; is situated
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — ‘stands/exists’
नित्यशःalways
नित्यशः:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्यशस् (अव्यय)
Formअव्यय — क्रियाविशेषण (adverb)
तस्याम्in that (pond)
तस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन — ‘in it/therein’ (in that pond)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — ‘having bathed’
मुनिश्रेष्ठO best of sages
मुनिश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन — संबोधन
लिङ्गम्the liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन — ‘my/of me’
पश्यतेsees
पश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद — ‘sees’
तुindeed; but
तु:
Sambandha-bodhaka (Connector/सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय — निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन — relative pronoun
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन — correlative pronoun
यातिgoes; attains
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — ‘goes/attains’
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — विशेषण of स्थानम्
स्थानम्abode; place
स्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जरा-मरण-वर्जितम्free from old age and death
जरा-मरण-वर्जितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजरा (प्रातिपदिक) + मरण (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृज्/वर्ज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — विशेषण of स्थानम्; ‘devoid of old age and death’
Speaker

Śiva (Maheśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Uttara-kuṇḍa (north tank of the deity)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: muni-śreṣṭha / muni-sattama

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe in a clear kuṇḍa situated north of a Śiva shrine; after bathing, they walk with wet hair and folded hands toward the liṅga for darśana; the scene conveys purity and transcendence.

Characters & Entities
Ś
Śiva
L
Liṅga
K
Kuṇḍa
U
Uttara-dik (north)

FAQs

Purification through tīrtha-snān and sanctification through darśana together are presented as a direct path to the highest spiritual state.

A specific kuṇḍa (sacred tank) situated north of the deity’s shrine in the Arbuda region, linked to Śiva’s liṅga.

Bathe in the kuṇḍa and then take darśana of Śiva’s liṅga.

←Previous Verse
Next Verse→