Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तत्र यूयं तपोयुक्ता भवध्वं सुसमाहिताः । यत्रास्ते सा स्वयं देवी चंडिका कामरूपिणी

Transliteration

tatra yūyaṃ tapoyuktā bhavadhvaṃ susamāhitāḥ | yatrāste sā svayaṃ devī caṃḍikā kāmarūpiṇī

Translation

وہاں تم تپسیا میں لگ کر، دل و دماغ کو پوری طرح یکسو رکھو؛ کیونکہ وہیں خود دیوی چنڈیکا وِراجمان ہے، جو اپنی مرضی سے روپ دھارن کرتی ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (2nd person pronoun)

• तपोयुक्ताः: endowed with austerity
• तपोयुक्ताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तपस् + युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषसदृश-समासः (तपसा/तपसः युक्ताः = endowed with austerity)

• भवध्वम्: be
• भवध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• सुसमाहिताः: well-concentrated
• सुसमाहिताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + समाहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (सु-समाहिताः = well-composed)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Relative location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb: where)

• आस्ते: dwells/sits
• आस्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वयम्: herself
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic: oneself)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चण्डिका: Caṇḍikā
• चण्डिका: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चण्डिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (proper name)

• कामरूपिणी: having a form at will
• कामरूपिणी: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम + रूपिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कामस्य रूपम् अस्याः)

Speaker

Śeṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Nāgas

Visual Art Cues

Scene: On the cool heights of Arbuda, Nāgas perform austerities in stillness; above or within a shrine-like aura appears Caṇḍikā—radiant, many-armed, compassionate yet fierce, her form subtly shifting to signify kāmarūpatva.

Characters & Entities

• Caṇḍikā (Devī)
• Arbuda (implied location)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred place becomes transformative when paired with tapas and steady concentration directed to the living presence of the Devī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda is praised as the abode where Devī Caṇḍikā is specially present.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas with samādhāna (focused composure) as a mode of Devī-upāsanā.