Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5
Devanagari script
त्रैलोक्यं स वशे कृत्वा स्वयमिन्द्रो बभूव ह
Transliteration
trailokyaṃ sa vaśe kṛtvā svayamindro babhūva ha
Translation
تینوں لوکوں کو اپنے قابو میں کر کے وہ خود ہی ‘اندَر’ بن بیٹھا اور سُورگ کی سرداری چھین لی۔
Word by Word
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक; त्रि+लोक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वशेunder control
वशे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (स्थाने)
कृत्वाhaving made (brought)
कृत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); धातुः—कृ; पूर्वकालिक क्रिया
स्वयम्himself
स्वयम्:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/स्वतन्त्रतासूचक (emphatic adverb)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed
ह:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)
Skanda Dialogue
Listener: Rājan (king; name not specified in the given verses)
Visual Art Cues
Scene: Mahīṣa enthroned in a celestial court, wearing Indra-like regalia, holding symbols of rulership; the throne of Svarga appears commandeered, while subdued devas stand at a distance.
Characters & Entities
M
MahiṣaI
IndraT
Trailokya (three worlds)FAQs
Power seized through adharma mimics divine authority outwardly, but it is unstable and invites correction by higher dharma.
Not specified in this verse; it continues the narrative of cosmic imbalance.
None.