Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

एवं संतिष्ठमानानां तेषां पार्थिवसत्तम । सप्त मासा व्यतिक्रांतास्ततस्तुष्टा सुरेश्वरी

Transliteration

evaṃ saṃtiṣṭhamānānāṃ teṣāṃ pārthivasattama | sapta māsā vyatikrāṃtāstatastuṣṭā sureśvarī

Translation

اے بہترین بادشاہ! جب وہ اسی طرح ثابت قدم رہے تو سات ماہ گزر گئے؛ پھر دیوی، جو دیوتاؤں کی حاکمہ ہے، خوشنود ہو گئی۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb)

• सन्तिष्ठमानानाम्: of those who were continuing/remaining
• सन्तिष्ठमानानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्था (धातु)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (शानच्) ‘सन्तिष्ठमान’; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘of those who were standing/continuing’

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• पार्थिव-सत्तम: O best of kings
• पार्थिव-सत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (पार्थिवः सत्तमः)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/संख्यावाचक; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (मासाः)

• मासाः: months
• मासाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• व्यतिक्रान्ताः: passed by
• व्यतिक्रान्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + अति + क्रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘व्यतिक्रान्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (मासाः) व्यतिक्रान्ताः = ‘had passed’

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘thereafter/from that’

• तुष्टा: pleased
• तुष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘तुष्ट’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सुरेश्वरी)

• सुर-ईश्वरी: the goddess, ruler of the gods
• सुर-ईश्वरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरी)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator addressing a king; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king

Visual Art Cues

Scene: A sequence-like tableau: sādhakas continuing their observance through passing months; the Devī, luminous and regal, subtly appearing or sending signs of satisfaction.

Characters & Entities

• Sureśvarī (Devī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfastness over time in dharmic practice culminates in divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Prabhāsa-khaṇḍa’s Arbuda-khaṇḍa context, the narrative belongs to the Arbuda (Mount Abu) sacred-region cycle.

What ritualistic prescription is mentioned?

A sustained observance (implied vrata/tapas) continuing for months is emphasized, though the exact rite is not named in this verse.