Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 188

Devanagari script

अथ मर्त्त्या दिवं जग्मुर्दृष्ट्वा देवीं तदाश्रमे । अनायासेन संपूर्णास्ततो मर्त्यैस्त्रिविष्टपः

Transliteration

atha marttyā divaṃ jagmurdṛṣṭvā devīṃ tadāśrame | anāyāsena saṃpūrṇāstato martyaistriviṣṭapaḥ

Translation

پھر مرتیوں نے اس آشرم میں دیوی کے درشن کر کے سوَرگ کی راہ لی؛ اور یوں بے مشقت تریوِشٹپ (جنت) انسانوں سے بھر گیا۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Discourse connector
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• मर्त्याः: mortals
• मर्त्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• दिवम्: to heaven
• दिवम्: Gati-karma (Goal as object)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund), पूर्वक्रिया

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तदाश्रमे: in that hermitage
• तदाश्रमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘तस्य आश्रमः’

• अनायासेन: without effort; easily
• अनायासेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: अनायास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे साधारणतः पुं), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करणवाचक

• संपूर्णाः: fully accomplished/fulfilled
• संपूर्णाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-पूर्ण (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier of मर्त्याः)

• ततः: thereupon/from there
• ततः: Source/sequence marker
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (from there/thereupon)

• मर्त्यैः: by the mortals
• मर्त्यैः: Kartr-sahakari / Association (Agent-side instrument)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• त्रिविष्टपः: heaven (Triviṣṭapa)
• त्रिविष्टपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + विष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (त्रयः विष्टपाः) = स्वर्ग

Speaker

Pulastya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devi-darśana āśrama (svarga-prada)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpottama (king)

Visual Art Cues

Scene: Streams of ordinary mortals approach the hermitage, behold the radiant Goddess, and ascend as luminous forms toward svarga; the sky fills with human silhouettes turned celestial, emphasizing ‘heaven crowded with humans’.

Characters & Entities

• Devī
• Triviṣṭapa (Heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana (sacred seeing) of the Goddess at a holy place is portrayed as a direct, grace-filled path to exalted spiritual reward.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The hermitage/shrine in the Arbuda-khaṇḍa where Devī is present for darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied practice is darśana—visiting and beholding Devī at her sacred abode.