Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 133

Devanagari script

कुमार्याः कामयुक्तेन तथापि शृणु मे वचः । न त्वया निर्जितः शक्रः स्ववीर्येण रणाजिरे

Transliteration

kumāryāḥ kāmayuktena tathāpi śṛṇu me vacaḥ | na tvayā nirjitaḥ śakraḥ svavīryeṇa raṇājire

Translation

اگرچہ تم ایک کنواری کی طرف شہوت سے مائل ہو، پھر بھی میری بات سنو۔ تم نے اپنے ہی زورِ بازو سے میدانِ جنگ میں شکر (اندرا) کو مغلوب نہیں کیا۔

Word by Word

• कुमार्याः: of the maiden
• कुमार्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुमारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• काम-युक्तेन: with lust/impelled by desire
• काम-युक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कामेन युक्त (तृतीया-तत्पुरुष)

• तथापि: even so
• तथापि: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा + अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/विरोधार्थक-अव्यय (concessive: 'even so')

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• मे: my/to me
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-रूप (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी—'my'

• वचः: words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• निर्जितः: conquered
• निर्जितः: Kriya (Participial predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + जि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'conquered'

• शक्रः: Indra (Śakra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्व-वीर्येण: by (your) own prowess
• स्व-वीर्येण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—स्वस्य वीर्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• रण-अजिरे: in the battlefield
• रण-अजिरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक) + अजिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—रणस्य अजिरम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A goddess confronts a lust-driven demon-warrior, rebuking him for false claims of defeating Indra; the battlefield is poised, weapons ready, with a mountainous tīrtha backdrop.

Characters & Entities

• Devī
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī exposes false pride: real strength is not self-made when one is driven by desire; truth restores dharmic clarity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda-khaṇḍa sacred setting remains implicit; the verse focuses on moral correction rather than tīrtha praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.