Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 113

Devanagari script

ततो जहास सा देवी सशब्दं परमेश्वरी । तस्मादहर्निशं सार्द्धं निष्क्रांता पुरुषा घनाः

Transliteration

tato jahāsa sā devī saśabdaṃ parameśvarī | tasmādaharniśaṃ sārddhaṃ niṣkrāṃtā puruṣā ghanāḥ

Translation

تب اُس پرمیشوری مہادیوی نے بلند آواز سے قہقہہ لگایا؛ اور اُس ہنسی سے دن رات گھنے مردوں کے جتھے اکٹھے نکل آئے۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रम-अव्यय (adverb: 'then/from that')

• जहास: laughed
• जहास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (Pronoun), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular)

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular)

• सशब्दम्: with a loud sound
• सशब्दम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स + शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः (adverbial): 'with sound'; क्रियाविशेषणत्वेन (adverbial use)

• परमेश्वरी: the Supreme Goddess
• परमेश्वरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular); कर्मधारय-समासः ('supreme' + 'goddess')

• तस्मात्: from that (thereupon)
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-प्रयोग)
• Form: अपादानार्थक-अव्ययवत् (ablatival adverb: 'from that/thereupon')

• अहर्निशम्: day and night
• अहर्निशम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अहर् + निशा (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (day+night) अव्ययवत् क्रियाविशेषणम् (adverbial: 'day and night')

• सार्द्धम्: together
• सार्द्धम्: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: सहकारक-अव्यय (together)

• निष्क्रान्ताः: having come out, emerged
• निष्क्रान्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निस् + क्रम् (धातु) → निष्क्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle) निष्क्रान्त; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural)

• पुरुषाः: men, persons
• पुरुषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural)

• घनाः: dense, in masses
• घनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: घन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural)

Speaker

Narrator (purāṇic narration within Prabhāsa-khaṇḍa → Arbuda-khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Supreme Goddess laughs aloud; from the resonance of her laughter, dense ranks of men/warriors pour forth continuously, filling the space around the sacred mountain landscape.

Characters & Entities

• Parameśvarī (Supreme Goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess’s sovereignty is effortless—her mere will can manifest protective forces, affirming the supremacy of śakti over adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda, where the Supreme Goddess’s miraculous power is displayed as part of the site’s sacred greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse presents a miraculous manifestation underscoring the mahātmya of the divine presence.