Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

अथ दृष्ट्वांबरगतं वज्रोद्यतकरं हरिम् । स्तंभयामास तं सद्यो दृष्टिपातेन मुद्गलः

Transliteration

atha dṛṣṭvāṃbaragataṃ vajrodyatakaraṃ harim | staṃbhayāmāsa taṃ sadyo dṛṣṭipātena mudgalaḥ

Translation

پھر مُدگل نے آسمان میں گامزن ہری (اِندر) کو دیکھا، جس کا ہاتھ وجر اٹھائے تیار تھا؛ اور محض ایک نگاہ ڈال کر اسی دم اسے ساکت و جامد کر دیا۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund)

• अम्बरगतम्: gone into the sky
• अम्बरगतम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अम्बर + गत (प्रातिपदिक; √गम् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुष—‘अम्बरे गतः’ (gone into the sky)

• वज्रोद्यतकरम्: with hand raised holding the thunderbolt
• वज्रोद्यतकरम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वज्र + उद्यत + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषभावः—‘वज्रम् उद्यतः करः यस्य’ (hand raised with thunderbolt)

• हरिम्: Hari/Indra (here: the deity)
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्तम्भयामास: stopped/immobilized
• स्तम्भयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्तम्भ् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त—‘caused to be immobilized’

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (immediately)

• दृष्टिपातेन: by a glance
• दृष्टिपातेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि + पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष—‘दृष्टेः पातः’ (casting of sight)

• मुद्गलः: Mudgala
• मुद्गलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुद्गल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Arbuda-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda/Arbudācala (contextual)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Indra (Hari/Śakra) streaks across the sky, arm raised with the vajra; below, Mudgala stands firm, eyes fixed; at the instant of the sage’s glance, Indra freezes midair, garments and clouds suspended.

Characters & Entities

• Mudgala
• Indra (Hari)
• Vajra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse highlights the supremacy of brahminical tapas (rishi-tejas) and self-mastery over worldly power and weaponry.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode forms the narrative lead-in to the later naming and glorification of Māmuhrada Tīrtha in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it establishes the sacred event that grounds the later tīrtha-mahātmya.