Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

अथ दृष्ट्वा तदा दूतं स्तंभितं मुद्गलेन तु । वधार्थं तूद्यतस्तस्य स वज्रं भ्रामयंस्तदा

atha dṛṣṭvā tadā dūtaṃ staṃbhitaṃ mudgalena tu | vadhārthaṃ tūdyatastasya sa vajraṃ bhrāmayaṃstadā

پھر جب اس نے دیکھا کہ قاصد مدگل کے سبب ساکت کر دیا گیا ہے، تو اندر قتل کے ارادے سے اٹھ کھڑا ہوا اور اسی لمحے اپنا وجر گھما کر لہرانے لگا۔

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having seen’
तदाat that time
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
दूतम्the messenger
दूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्तम्भितम्immobilized
स्तम्भितम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्तम्भित (प्रातिपदिक; √स्तम्भ् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त—‘made motionless/immobilized’ (दूतम् इति विशेषण)
मुद्गलेनby Mudgala
मुद्गलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुद्गल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
वधार्थम्for the purpose of killing
वधार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootवध + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (purpose adverbial); समासः चतुर्थी-तत्पुरुषभावः—‘वधाय अर्थः’ → ‘for killing’
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
उद्यतःready/with weapon raised
उद्यतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्यत (प्रातिपदिक; उद्-√यम् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—‘raised/ready’ (शक्रः इति अध्याहार्यः)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे—‘of him’
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भ्रामयन्whirling (it)
भ्रामयन्:
Karta (Agent-participle/कर्तृ)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु) + णिच् (causative) + शतृ (प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle) शतृ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘causing to whirl’
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय

Pulastya (narration)

Tirtha: Māmu-hrada

Type: kund

Scene: Indra on Airāvata sees the messenger frozen; Indra lifts and whirls the vajra, lightning-like arcs around it, while the pond and sage’s aura remain calm and unshaken.

Ś
Śakra (Indra)
M
Mudgala
D
Devadūta
V
Vajra

FAQs

When ego escalates to violence, dharma is tested; the Purāṇas warn that brute force cannot master spiritual realization.

The confrontation unfolds in the Arbuda Khaṇḍa’s sacred setting (linked earlier with Māmu-hrada).

None; the verse describes the threatened use of the vajra.